مهتاب در حالیکه شرح حال حدود ۱۲۰۰ زندانی متهم به قاچاق انسان را شرح میداد، به موضوع پدر خود اشاره کرد که در زندان بسر مبرد و منتظر محاکه خود در یونان بود. همایون ثابت آرا، پدر مهتاب در حالیکه سال ۲۰۲۱ از طریق پرواز تهران-استانبول به ترکیه آمده بود، با یک قاچاقبر هماهنگ می کند تا در ازای ۲۵۰۰ یورو، او را به یونان ببرد.
مهتاب را در جلسه شبکه همیاری «حمایت از کاپتان»، یک ابتکارعمل از فعالین حقوق پناهندگان و مهاجران در پالرمو-ایتالیا ملاقات کردم که در کنار دیگر فعالین، از حقوق آنهایی دفاع می کند که از مرزها عبور می کنند اما توسط قوانین اتحادیه اروپا بعنوان مجرم شناسایی و مخصوصا «قاچاقچی انسان» معرفی می شوند. تنها کافی است که در هنگام عبور از رودخانه یا دریا، دست فرد روی موتور یا هر اهرمی برای هدایت باشد یا در هر حال، پلیس مرزی گمان کند که او «راه بلد» است یا نقشی در راهنمایی کاروان دارد.
مهتاب می گوید «مبارزه با قاچاقچیان» در مرکز سیاست مهاجرت اروپا قرار دارد. هر سال میلیون ها یورو برای «مبارزه با جنایتکاران بی وجدان که جان مردم را به خطر می اندازند» هزینه می شود، اتهامات متعددی مطرح می شود، مردم محاکمه می شوند و هزاران نفر زندانی می شوند. اما پشت همه اینها چیست؟ اتحادیه اروپا از چه زمانی به رفاه پناهندگان علاقه مند بوده است؟
«کمپین همایون را آزاد کنید» در آلمان و یونان فعال است.
شرح واقعه
همایون ثابتآرا در حالیکه یک مغازه کوچک کامپیوتری و دلالی خرید و فروش خودرو در تهران داشت، در سال ۲۰۲۱ تصمیم میگرد برای پیوند به دخترانش و نیز درمان سرطان خود، راهی اروپا شود. او در ۱۳ آگوست ۲۰۲۱ به همراه ۳۰ نفر دیگر از مرز یونان و ترکیه عبور کرد. به دلیل عدم پرداخت کامل پول به قاچاقبر، همایون در میان راه با تهدید قاچاقبر که او را به استانبول بازخواهد گرداند، مجبور می شود رانندگی خودرویی را قبول کند که چند پناهنده دیگر نیز داخلش بودند. شانس با همایون همراه نبود و در میان راه، خودروی آنها نزدیک به شهر تسالونیکی در شمال یونان توسط پلیس امنیت متوقف می شود و همه آنها به خاطر نداشتن مدارک اقامت بازداشت می شوند اما همایون، بلافاصله به جرم قاچاق انسان روانه زندان شده و یک سال بعد، در دادگاه بدوی به ۱۸ سال زندان محکوم می شود. روز دوشنبه، دادگاه نهایی تجدید نظر اوست.
همایون در دادگاه تجدید شرح می دهد که «مصوت از افغانستان بود و در استانبول زندگی می کرد. او ۳۰۰۰ یورو می خواست اما در مذاکره ۲۵۰۰ یورو را قبول کرد که یک پیش پرداخت ۵۰۰ یورویی به او داشتم. در استانبول ۲۰ نفر را سوار یک ون کردند و راه افتادیم. از جایی که ما را رها کردند، یک ساعت به داخل جنگل پیاده روی داشتیم. سپس دو نفر که کورد بودند ما را به سمت مرز هدایت کردند. آن موقع نزدیک به ۳۰ نفر میشدیم.»
او ادامه میدهد که «از مرز ادیرنه/اوروس گذشتیم، به منطقه ای جنگلی رسیدیم و چهار شبانه روز در آنجا ماندیم. از رودخانه آب می خوردیم. به ما گفتند وسیله نقلیه داریم اما راننده نداریم. ما گرسنه، تشنه و خسته بودیم و آنها مرا تهدید کردند که اگر رانندگی نکنم مرا به استانبول برمی گردانند. آنها پول را از طریق صرافی های غیر رسمی و با کدهای خود دریافت می کنند. چون در میان ما زن و بچه بودند و چون پول [به قاچاقبر] نرسیده بودد، مجبورم کردند رانندگی کنم». بعدا افسر پلیس در دادگاه شهادت میدهد که «به محض اینکه به خودرو علامت داد، راننده آنرا متوقف کرده، موتور را خاموش و همکاری می کند.» افسر پلیس گفت «به نظر می رسید جاده ها را نمی شناسد.»
این به این دلیل بود که همایون در حین رانندگی و عدم آشنایی با جاده ها گم می شود. او در دادگاه شرح میدهد که «قاچاقچی در استانبول مسیر را از طریق جی پی اس ردیابی می کرد. قاچاقچی دو گوشی موبایل را در خودرو گذاشته بود، یکی برای مسیریابی و دیگری برای برقراری ارتباط. قرار بود وقتی به تسالونیکی میرسیدند، یک نفر همه «مهاجران» را برای اسکان دو روزه به جایی ببرد و خودرو و موبایلها را تحویل بگیرد.
همایون در شرح آنچه بر او گذشته است می نویسد «آخرین باری که در دادگاه حضور داشتم، در تابستان ۲۰۲۳ به ۱۸ سال زندان محکوم شدم. ابتدا قرار بود ۷۰ سال حبس باشد اما با تلاش وکیلم و دفاع دخترم، مدت حبس به ۲۵ سال و سپس به ۱۸ سال کاهش یافت.»
هر انسانی در این وضعیت و با چنین حکمی شوکه می شود: «من در شوک بودم و نفهمیدم چه اتفاقی افتاد. وکیلم و فرزندانم مدام به من میگفتند که این «حکم وحشتناک» است. با درخواست تجدیدنظر حتما حکم لغو میشود و ۱۸ ماه دیگر آزاد خواهم شد. بعد از چند لحظه که حس ابدیت داشت، شرم گریبانم را گرفت. احساس حقارت کردم. بچههایم در آغوشم بودند و به همسر مرحومم فکر می کردم. نمیدانستم او مرا میبیند یا نه. آهنگی از محمد نوری (خواننده ایرانی) به ذهنم خطور کرد: «در شب سرد زمستانی، کورهی خورشید هم، چون کورهی گرم چراغ من نمیسوزد.»
در گزارش پلیس، شهادتنامه فرد دیگری وجود دارد که می گوید «مطمئنم فردی که به عنوان راننده خودرو به من نشان دادید، با ما از ترکیه به یونان رد نشده و در جنگل نبوده است. شاهد قبلاً متذکر شده بود که هنگام عزیمت آنها به تسالونیکی، راننده خودرو را ندیده بود، زیرا قاچاقچیان او را در صندوق عقب قرار داده بودند. تنها تماس چشمی او با همایون بعد از دستگیری در بازجویی مقدماتی بود.
دیمیتریس هولیس، وکیلی که در این پرونده درگیر است و عضو «مرکز حقوقی ساموس» به همراه دیگر وکلای پرونده در یک کنفرانس مطبوعاتی خاطرنشان کرده بود که دادگاه بدوی، درخواست حضور شاهد اصلی برای دفاع در دادگاه را نپذیرفته بود و در عوض شاهد، شهادت خود را بطور غیابی برای پلیس می خواند.
بی حقوقی در روند بررسی پرونده
رسانه های یونانی، کانون وکلا و سازمانهایی مانند «خط مرزی اروپا» می گویند صدها نفر مانند همایون در بازداشت و زندان هستند آنهم در حالیکه در روند بررسی پرونده به وکیل دسترسی نداشته اند و یا شهادت علیه آنها توسط کسانی صورت گرفته است که هرگز در دادگاه حضور نداشتند. مدت زمان بیشتر این دادگاهها به ۴۰ دقیقه هم نمیرسیده است.
مبارزه با قاچاق مهاجران از سال ۲۰۱۵ به عنوان اولویت اصلی سیاست مهاجرتی اتحادیه اروپا در آمده است و منابع زیادی برای این هدف سرمایه گذاری شده است. در پژوهش «خط مرزی اروپا» بینش های جدید و عمیقی در مورد جرم انگاری «افراد در حال حرکت» (پناهندگان/مهاجران) به دلیل «قاچاق» در یونان ارائه شده است و چارچوب قانونی فعلی و همچنین اجرای عملی آن را تجزیه و تحلیل می کند که نشان میدهد این سیاستها به جای حمایت از حقوق مهاجران و پناهجویان در زمان حرکت، از آنها جرم انگاری میکند و آنها را به اتهام قاچاق و صرفاً به دلیل عبور از مرز با قایق یا خودرو در معرض محکومیتهای طولانی مدت و زندان قرار میدهد.
سال گذشته دولت راستگرا و محافه کار یونان اعلام کرد که حصار مرزی در رودخانه ادیرنه/اوروس، که نقطه شروع سنتی مسیر بالکان به اروپا است با فناوریهای نظارتی پیشرفته تقویت و گسترش خواهد یافت. دولت می گوید بیش از ۸۰ درصد از دستگیری پناهجویان در راه خود به اتحادیه اروپا طی سال گذشته در همین مرز رخ داده است. با این حال، اطلاعات مربوط به دستگیریهای مرتبط با قاچاق از زمان تغییر دولت در سال ۲۰۲۲ در یونان غیرقابل دسترسی بوده است. نکته ای که سازمان «خط مرزی اروپا» بر آن تاکید دارد و سال گذشته فاش کرده بود که تنها طی یک سال، نزدیک به ۲۲۰۰ نفر به اتهام «قاچاق» دستگیر شده بودند.
اکنون بیش از ۵۰ سازمان حقوق بشری، کمک های بشردوستانه و همبستگی از سراسر اروپا خواستار محاکمه عادلانه برای همایون ثابتآرا هستند که روز دوشنبه مرحله دوم محاکمه اوست. کمپین بین المللی «همایون را آزاد کنید» تاکید می کند که اولین محکومیت همایون در سپتامبر ۲۰۲۲ به ۱۸ سال زندان برای قاچاق، در ادامه محاکمه های ناعادلانه دیگری بوده است. مانند محاکمه هایی که هزاران پناهنده را به اتهامات غیرقابل توصیف و با مجازات های سنگین به زندان های یونان کشانده است.
مهتاب به من گفت بعد از محاکمه سه بار توانست با پدرش ملاقات کند که آخرین بار چند هفته پیش بود. از آنجایی که او در آلمان اقامت دارد، این سفرها برایش گران است و نمی تواند از عهده مخارج بربیاید. از نظر روانی، پدرش هنوز در شوک است و نمی تواند باور کند که چرا این اتفاق افتاده است.
مهتاب می گوید یکبار در هنگام طوفان، زندان را آب گرفته بود و بخاطر قطعی برق و تلفن، برای چند روز هیچ خبری از پدرش نداشت:
«اوضاع آنجا خیلی بد است. چندین بار بخاطر باران زندان زیر آب رفته است. زندانیان را تخلیه نکردند و فقط یک ساعت در روز آب آشامیدنی داشتند. غیر قابل تصور است این وضعیت. چگونه این آدمها می توانند در سلول های کوچک بخوابند در حالی که همه جا را آب گرفته است؟ گاهی اوقات آنها فقط یک بار در روز غذا می گیرند.»
مهتاب می گوید پدرش از نظر جسمی و بخاطر سرطان دردهای زیادی را تحمل می کند: «پدرم ۶۰ سال سن دارد و البته در این سن بسیار با درد دست و پنجه نرم می کند و به دلیل شرایط بد زندان، حتی از غذای مناسب محروم شده و از ابتدایی ترین نیازهایش برای یک زندگی عادی انسانی محروم است. او اوقات خود را در انزوا و تنهایی می گذراند.
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.