در کشاکش جارى بر سر سهم آدمیان در گرم شدنِ زمین، هر دو‌سویِ کشاکش از گزافه گویی برکنار نمانده اند. بیشترِ آب و هوا شناسان این روزگار بر این ادعا که دی اکسید کربنِ برخاسته از فعالیتهای آدمی علتِ چیره ی گرم شدن زمین است هم داستان گردیده اند. هم بر بنیادِ چیره انگاشتن اثرِ دی اکسیدِ کربن، آب و هواشناسانِ هیئت بررسی دگرگونی آب و هوای سازمان ملل پیش بینیِ تلخِ و تیره ی شان از چگونگیِ  آب و هوای آینده ی زمین را پرداخته اند. با این همه، آب و هوا شناسانی که به سهمِ چیره ی دی اکسیدِ کربن در دگرگونیِ آب و هوای زمین باور می دارند و با پیش بینی هایشان باد بر آتشِ نگرانی های نیکخواهان ِجهان می زنند در پایفشاری بر اثر یگانه ی دی اکسید کربن بر دگرگونیِ آب و هوا راه گزافه می پیمایند. آری، میان نمودارِ افزایش دی اکسید کربن ساخته ی آدمی در اتمسفر و نمودارِ گرم شدن اش *از سال ۱۹۷۰ تاکنون* هماهنگی غریبی هست. (۱) اما این نیز راست است که در بازه ی میان سالهایِ ۱۹۱۰ و ۱۹۴۲،  دمای اتمسفر بی افزایش چندانی در دی اکسیدِ کربن، رو به فزونی داشته، و  در بازه ی میانِ سالهای ۱۹۴۲ و ۱۹۷۵، با افزایشِ چشمگیر در حجمِ دی اکسیدِ کربن، رو به کاستی گذاشته است! (۲) دانشورى كه به هماهنگى ١٩٧٠ تاكنون در كنار اين دو ناهماهنگى بنگَرَد، نتيجه گيرى اى را ناگزير يابد: دی اکسید کربنِ ساخته و پرداخته ی آدمیان یک علت از شمارِ چند علت شناخته یا ناشناخته ی گرم شدن بيرون از اندازه ى اتمسفر  است، نه علت العللش. هم از اینجاست که به پیش بینی های تیره و تلخِ دانشمندانِ وابسته ى سازمانِ ملل که دی اکسید کربن را علت العلل گرم شدن اتمسفر می انگارند به دیده ی شک می باید نگریست (۳)، همچنانكه به روايت دهشت انگيزشان از نابودى انبوهِ گونه ها به ديده ى احتياط نظر مى بايد كرد. (٤)  

سوداگرانِ کم دانشِ بازارِ انکار از دیگر سوی تا توانسته اند بر کوسِ انکارِ سهمِ دی اکسید کربن در گرم شدن بيرون از اندازه ى زمین کوفته اند: یا سودِ انکار ناپذیرِ دی اکسید کربنِ اتمسفر را با اثر گرم كنندگى بيرون از اندازه ى دى اکسید کربنِ افزوده ی آدمیان در آمیخته، بى دليلِ كافى در ستایش از دی اکسیدِ کربن  یاوه سروده و مغلطه پرداخته اند (٥ و ٦) و یا ابلهانه ناچیز بودن کسر دی اکسید کربن افزوده را بر ناتواني اش در گرم كردن بيرون از اندازه ى زمين دلیل گرفته اند! (٧)

هر دو سوی کشاکش را آتش سوزی های اخیرِ استرالیا به تکان در آورده است. کوشندگانِ هواخواه محیط زیست آتش سوزی ها ی اخیر را در تاریخ استرالیا بی سابقه شمرده، گرم شدن زمین را سبب سازِ آتش سوزی ها دانسته اند. مخالفانشان اما آتش سوزی تابستانِ میان سالهای ۱۹۷۴ و ۱۹۷۵ استرالیا را که به ده برابرِ گستره ی آتش سوزی های اخیر بگُستَرْد و نزدیک به پانزده درصد خاک استرالیا را بسوزانْد مثال آورده اند. آیا آتش سوزی ها ی اخیر در تاریخ استرالیا بی سابقه بوده اند؟ این پرسش پرسشی گنگ است: با پیمانه ی زیان اقتصادی اش، آری، بی سابقه بوده است؛ با پیمانه ی پهنه ی آتش سوزی ها اما بی سابقه نبوده است! این پرسش همچنین پرسشی نادرست و گمراه کننده است. پرسش درست آن است که آیا فراوانی ِآتش سوزی ها و سختی شان با افزایشِ دمای اتمسفر در چند دهه ی گذشته افزوده است؟ پاسخِ به این پرسش موضوعِ مناقشه ى ميان دانشوران است.(٨ و ٩)

در گرماگرمِ گزافه گویی ها و مغلطه پردازی های دو سوی کشاکش، نیکخواهان جهان را اما راهی روشن پیش رو ست. زمين نه سرچشمه ى بي كران انرژي ست و نه زباله دانى بي كران. اهل خرد را در بايستگىِ لگام زدن بر رشد سرطانی و سودجویی دیوانه وار شرکت های چند ملیتىِ استخراج و  مصرفِ سوخت های فسیلی همين يك دليل كافي ست. چنانكه آمد، دی اکسید کربن افزوده ی آدمیان دراتمسفر، هر چه باشد، يك علت از جمله ی چندين و چند عللِ شناخته و ناشناخته ى افزايشِ گرماى زمين است. آيا دى اكسيدِ كربنِ افزوده ى آدميان و گرمايي كه به بار مي آورد براى زمين و باشندگانش مايه ى زيان است يا سرچشمه ى رحمت و بركت؟ پاسخ به اين پر سش آسان نيست.(١٠) همين اندازه روشن است كه دى اكسيد كربن افزوده ى آدميان را *اگر  مايه ى آسيب و زيان باشد* می توان و می باید کاست، و این، جز با لگام زدن بر رشد سرطانی و سودجویی دیوانه وار شرکت های چند ملیتی كه در كار استخراج و  مصرفِ سوخت های فسیلی اند میسر نتواند بود.

___________________________  
(۱). Figure 7 in http://www.realclimate.org/index. php/archives/2018/01/the-global-co2-rise-the-facts-exxon-and-the-favorite-denial-tricks/ 
(۳).  Curry, Judith (2017), Climate Models for the Layman: available on
(٦). 
(٩).
(١٠). Wrightstone, G (2018), Inconvenient Facts: the Science that Al Gore doesn’t want you to know, Mill City Press
 

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)