• تلفیقی از نظام دموکراسی نمایندگی و دموکراسی مشارکتی مؤثر است!
  • نظام هایی را، که در آن‌ها افراد دردشان را از طریق تسلط بر دیگران پنهان می‌کنند، از پیش پای خود بر داریم! 
  • بیایید در بازاندیشی امر سیاست، نظامی بیافرینیم که مهربانی، همدلی و هوشیاری عاطفی  را در پی دارد.

نظام زهرآگین سیاسی ما تمام خصایل نادرست را ارج می‌نهد و بدترین رهبران ممکن را در رأس می‌نشاند. کدام عقل سلیم است که در چنین وضعی چنان مقامی بخواهد؟ تقریبا شکی نیست که چنین مقامی، در پایان کار، با نفرت عمومی و شکست بدرقه خواهد شد، آن گونه که ترزا می‌تجربه نمود! امروزه هرکس در پی چنان مقامی باشد، یا باید اعتماد بنفسی نابخردانه داشته باشد و یا ولعی سیری ناپذیر. شاید باید معمای این دور باطل را به طریق دیگری حل نمود: یعنی هر آن کس که آنقدر بی‌خرد است که برای چنان مقامی گام پیش می‌گذارد، باید از همان ابتدای کار رد صلاحیت شود.

چند سال پیش، روانشناس مایکل رویا رد (۱) ویژگی‌های یک رهبر خوب را برشمرد (۲). از جمله‌ی این ویژگی‌ها، انصاف و واقعگرایی است؛ اشتیاق است به خدمت به جامعه، نه به خود؛ فقدان علاقه است به شهرت طلبی و جلب توجه؛ و مقاومت است در برابر وسوسه‌ی پنهان کردن حقیقت یا دادن وعده‌های ناممکن و غیر عملی به مردم. در نقطه‌ی مقابل، مقاله‌ای (۳) تحقیقی در مجله‌ی «مدیریت و سیاستگذاری اجتماعی» درج شده است که فهرست خصیصه‌های رهبران روانپریش، خودشیفته، و نوع شخصیت‌های ماکیاولی را به دست داده است. این خصایص عبارت‌اند از: گرایش به کنترل دیگران، آمادگی برای دروغ‌گویی و فریفتن افراد به منظور رسیدن به اهداف خویش؛ فقدان حس ندامت، و لاقیدی، و در عوض نیاز به ستوده شدن، مورد توجه قرار گرفتن، داشتن مقام، و نیاز به کسب اعتبار و نفوذ. فکر می‌کنید کدامیک از این دو دسته خصایص، کسانی را که در حال رهبری یا رقابت برای رهبری حزب محافظه کار هستند، بهتر توصیف می‌کنند؟

در عرصه‌ی سیاست، تقریبا در همه جا، شاهد چیزی هستیم که به نظر می‌رسد بروز بیرونی این نقایص یا زخم‌های روانی است. زیگموند فروید گفته (۴) است که «افراد و گروه‌ها معمولاً شخصیت رهبر را به خود جذب و بازتاب می‌کنند.» فکر می‌کنم دقیق‌تر خواهد بود اگر بگوییم که تراژدی‌های خصوصی افراد قدرتمند تبدیل به تراژدی‌های مردمانی می‌شوند که در تحت تسلط آن قدرتمندان قرار می‌گیرند. برای برخی از این رهبران روانپریش ساده‌تر آن است که به جای رفع مشکلات و آلام خویش، بر مردم و ملت فرمان رانند، هزاران تن را در جنگ‌های بی‌هوده به کام مرگ بفرستند، کودکان را از خانواده‌هاشان جدا سازند و رنج‌های هولناک بر آنان تحمیل کنند! ظاهراً در جهان، آنچه که در عرصه‌ی سیاست ملی، شاهدش هستیم، بروز و نمایش پریشانی عمیق شخصی در سطح عمومی است.

این امر در صحنه‌ی سیاسی هر [جایی] نیرویی قوی است. روان‌درمانگر نیک دافل (۵)، در باره‌ی “رهبران آزرده”ای [ بخوان روانپریشی] نوشته است (۶) که در اوایل کودکی از خانواده‌ی خویش جدا و به مدارس شبانه روزی فرستاده شده‌اند. در این نوع افراد شخصیتی “بقاخواه/ بقاگرا” (۷) شکل گرفته است. این افراد آموخته‌اند که چگونه با احساسات خویش قطع ارتباط کنند و در میان جمع یک “خودِ کاذب” به نمایش گذارند که مشخصه‌ی آن نمایش باکفایتی و اتکاء به خویش است. در زیر ظاهر این نمایشِ شخصیتی، احساس عدم امنیت وجود دارد که می‌تواند مولد نیاز سیری‌ناپذیر به قدرت، کسب اعتبار و جلب توجه باشد. نتیجه، بروز وضعی است که در آن “مرتب افرادی پیدا می‌شوند که در ظاهر بسیار باکفایت‌تر از آنند که در واقع هستند. “

این مشکل مخصوص و محدود به خطه‌ی خاصی نیست. دانالد ترامپ بر نیرومندترین اریکه‌ی قدرت تکیه زده است. مع هذا، هنوز چنین می‌نماید که از حسادت و نفرت در جوش و خروش است. او در همین هفته‌ی گذشته گفت که “اگر پرزیدنت اوباما همان کارهایی را می‌کرد که من کردم، رسانه‌های فاسد با بوق و کرنا آن‌ کارها را پیروزی‌های بزرگ و خارق العاده می‌خواندند…. اما برای من، علی‌رغم رکوردی که در اقتصاد به دست آورده‌ام و تمامی آنچه که کرده‌ام، هیچ اعتباری قائل نیستند! ” گویی هیچ میزانی از ثروت و قدرت قادر نیست تشنگی تأیید و تضمین قدرت را در ترامپ فرونشاند.

معتقدم هر کس که می‌خواهد برای انتخابات ملی در کشور کاندیدا شود، می‌باید ابتدا یک دوره‌ در تحت روان‌درمانی قرار گیرد. تکمیل این دوره‌ی درمانی یکی از شروط احراز صلاحیت برای چنان مقامی باید باشد. این امر احتمالا رفتار فرد روانپریش را تغییر نخواهد داد، اما بعید نیست که بتواند جلو برخی از قدرتمندان را در تحمیل آسیب‌ها و آزردگی‌های عمیق آنان بر دیگران بگیرد. من هم دو دوره را تکمیل کرده‌ام: یک دوره متأثر از روش فروید و دونالد وینیکات (۸)، و دیگری متأثر از روش “شفقت‌محور” (۹) پُل گیلبرت (۱۰). به نظر من هردو روش بسیار مفید بودند و فکر می‌کنم همه به طریقی بتوانند از این درمان بهره‌ای ببرند.

مشکل اساسی، نظامی است که در آن این گونه افراد می‌توانند، به ضرب زور خود را جلو بیندازند. شخصیت‌های مضر در محیط‌های ناسالم رشد می‌کنند. کسانی غالبا قدرت را به دست می‌گیرند که باید کمترین اعتماد را به آنان داشت! مقاله‌ای تحقیقی که در «مجله‌ی شخصیت و روانشناسی اجتماعی» (۱۱) درج شده، چنین مطرح می‌کند که گروه خصیصه‌‌های روانپریشانه، در تحت عنوان [کلی] «سلطه‌ی بی‌مهابا» (۱۲) در پیوند با رفتارهایی – مثل گرفتن تصمیم‌های متهورانه یا نمایش غرور و تسلط در سطح جهانی – قرار دارند، و اگر این رفتارها از رهبران سر بزنند بسیار ارزشمند دانسته می‌شوند. اگر چنین باشد، ما بدون شک خصایل نکوهیده‌ای را ارج نهاده‌ایم. اگر لازمه‌ی موفقیت در درون یک نظام، داشتن خصایل روان‌پریشانه باشد، بدون شک چیزی در درون آن نظام نادرست است.

در طراحی یک سیاست مؤثر و کارا، حرکت پسروندی (۱۳) می‌تواند مفید باشد: ابتدا تصمیم بگیریم که می‌خواهیم چه نوع افرادی نماینده‌ی ما باشند؛ سپس نظامی ایجاد کنیم که آن گونه افراد را به پیش براند. می‌خواهیم افراد متفکر، خودآگاه و همیار نماینده باشند. باید دید، آن چه نظامی است که این گونه افراد را بر می‌کشد؟

بدون شک، آن نظام، نظام دموکراسی نمایندگی صرف نخواهد بود. در این نظام اصل بر “توافق” است و فرض این است: “شما من را سه سال پیش انتخاب کرده‌اید؛ بنا براین، با سیاست‌های مورد نظر من موافق بوده‌اید، چه در زمان انتخاب راجع به آن‌ها صحبت کرده یا نکرده باشم. ” این پاداشی است برای رهبران “قوی و مصمم” که غالباً ملت‌های خود را در سراشیب فاجعه رها می‌کنند. نظامی که دموکراسی نمایندگی را با دموکراسی مشارکتی – یعنی شوراهای شهروندان، تعیین بودجه‌‌ی مشارکتی (۱۴)، همافرینی (۱۵) در سیاستگذاری اجتماعی (۱۶) – در هم آمیزد و متعادل می‌کند؛ چنین تلفیقی احتمالا سیاستمداران پاسخگو و ملاحظه کار را بیش‌تر ارج می‌نهد. نظام نمایندگی تناسبی (۱۷) نظامی است که از مسلط شدن حکومت‌های مورد حمایت اقلیت بر سرنوشت ملت جلو گیری، و بالقوه به صورت نوعی حفاظ عمل می‌کند، هرچند که تضمینی هم ندارد.

بیایید در بازاندیشی امر سیاست، نظامی بیافرینیم که مهربانی، همدلی و هوشیاری عاطفی (۱۸) را به ارمغان می‌آورد. بیایید نظام هایی را، که در آن‌ها مردم دردشان را از طریق تسلط بر دیگران پنهان می‌کنند، از پیش پای خود بر داریم!


1)       Michelle Roya Rad

2)       https://www.huffpost.com/entry/characteristics-of-trustw_b_927982?guccounter=1

3)        https://digitalscholarship.tsu.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=https://scholar.google.co.uk/&httpsredir=1&article=1048&context=jpmsp

4)       https://www.psychologytoday.com/intl/blog/resolution-not-conflict/201110/freud-had-it-right-about-leaders

5)       Nick Duffell

6)       https://www.theguardian.com/education/2014/jun/09/boarding-schools-bad-leaders-politicians-bullies-bumblers

7)       survival personality

8)       Donald Winnicott,

9)       compassion-focused

10)    Paul Gilbert

11)    Journal of Personality and Social Psychology

12)    fearless dominance

13)    backwards

14)    https://www.citizenlab.co/blog/civic-engagement/steps-to-effective-participatory-budgeting/

15)    co-creation

16)    https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/oct/18/referendums-bad-press-fix-britain-more-of-them-participatory-democracy?CMP=Share_iOSApp_Other

17)    Proportional representation

18)    emotional intelligence

 

 

 

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)