از روز دوم آگوست ۲۰۱۶ کليه حقوق و وظايف مربوط به آرامگاه بزرگ علوی (۱) به جامعه ايرانيان در آلمان منتقل گرديده است. اين حقوق که تا پيش از اين تاريخ تنها در حريم خصوصی خانواده علوی بوده است، از اين پس متعلق به مجموعه ايرانيان ساکن آلمان خواهد شد. اين اقدام برای پيشگيری از تخريب آرامگاه علوی پس از گذشت بيست سال از مرگ او امری ضروری تشخيص داده شد و به پيشنهاد گروه کار “آرامگاه مشاهير-علوی” و تصويب هيات مديره جامعه و با وکالت رسمی آقای دکتر مسعود حسينی پور از سوی جامعه ايرانيان در آلمان به مرحله اجرا درآمد.

Aks 1
مقبره کنونی بزرگ علوی در آرامگاه کلمبيادام برلين (عکس از مسعود حسينی‌پور)

درباره‌ی پيشينه‌ی اين اقدام
هدف نخستين جامعه ايرانيان از تشکيل گروه کار “آرامگاه مشاهير-علوی” ارائه درخواستی مستند از شخصيت و زندگی بزرگ علوی به دولت ايالتی برلين برای به رسميت شناختن مزار ايشان به عنوان آرامگاه مشاهير در شهر برلين بوده است. از اين رو در پايان ژانويه ۲۰۱۶ پرونده‌ای مستند متشکل از فهرست آثار، زندگينامه و مقالات پژوهشی متعددی درباره فعاليت‌ها و خدمات زنده ياد بزرگ علوی همراه با يک درخواست کتبی از سوی جامعه ايرانيان در آلمان به دفتر دولتی ايالت برلين واقع در شهرداری سرخ ارسال گرديد. اين پرونده همچنين شامل نامه‌هايی بود که به منظور پشتيبانی از درخواست جامعه ايرانيان از سوی پژوهشگران، ايران‌شناسان، موسسه‌های دانشگاهی آلمان و از جمله دانشگاه هومبولدت برلين نگارش شده بودند. با آگاهی از تمام ضوابط و شرايط مورد نياز برای به رسميت شناختن آرامگاه مشاهير برای علوی، اين درخواست نشان می‌داد که «خدمات علمی، ادبی به آلمان و به‌خصوص برلین و تلاش برای آشنا ساختن مردم دو کشور با فرهنگ دیگری، توسط پروفسور علوی … هنوز ثمربخشند و این شایستگی را به ارمغان می‌آورند که شهر برلین مزار وی را در ردیف “آرامگاه مشاهیر” بپذیرد.»

Foto_Iranistik
اولين گروه از ايران‌شناسان مدرن در اول ژانويه ۱۹۵۴، از چپ: فيشنر (Fichner)، يونکر (Junker)، علوی و لورنس (Lorenz) – منبع شماره ۱

درباره‌ی واکنش دولت ايالتی برلين
در نامه‌ مورخ ۳۰ آوريل ۲۰۱۶ که از سوی دولت ايالتی برلين خطاب به جامعه ايرانيان در آلمان ارسال گرديد، موضع مخالف دولت برلين به اين درخواست با اين جملات مستدل شده‌اند: “معيار تعيين کننده برای چنين درخواستی از يک سو يادمانِ غير قابل چشم‌پوشیِ شخصيتِ درگذشته در اذهان عمومی است. يادمان در دايره‌ی محدودی از متخصصين نمی‌تواند تعيين کننده باشد. از سوی ديگر در کنار اين محبوبيت همگانی ضروری است که شخصيتِ درگذشته خدمات درخور توجهی به شهر برلين و فراتر از آن انجام داده باشد. برقراری يکی از اين دو شرط به تنهايی قادر به رسميت چنين درخواستی نخواهد بود.”
در اين استدلال دولت ايالت برلين خواسته يا ناخواسته تمايل و درخواست بيش از صدهزار ايرانی‌تبار ساکن آلمان و جمع کثيری از آلمانی‌های فرهنگ دوست و علاقه‌مند به ادبيات نسل‌های مهاجرين ساکن آلمان را ناديده گرفته و دامنه‌ی اين خواسته را به جمع کوچکی از متخصصِين ايران‌شناس تنزل می‌دهد. آقای پروفسور کريستوف ورنر، ايران‌شناس و رييس موسسه ايران‌شناسی در مرکز پژوهش‌های خاورميانه و نزديک دانشگاه ماربورگ مخالفت خود را با نظر دولت برلين اينگونه ابراز می‌کند: “احساس می‌کنم مفهوم افکار عمومی گسترده در اين نظر با نگاهی بين‌المللی و چندفرهنگی ديده نشده و با وجود تنوع گسترده‌ی قومی و فرهنگی در ترکيب جمعيتی برلين، اين موضع بيش از حد به آلمانی بودن نظر دارد.”
هيات مديره جامعه ايرانيان در آلمان مصمم است که درخواست را در سال ۲۰۱۷ همچنان پيگيری نموده و استدلال‌ها و مستندات خود را در مخالفت با دلايل دولت برلين ابراز نمايد.
وظيفه‌ای بر دوش ايرانی‌تباران
به اين ترتيب دولت برلين با سلب مسئوليت از خود برای حفاظت و نگهداری آرامگاه علوی جامعه‌ی ايرانی‌تباران ساکن آلمان را خودبخود با اين پرسش مواجه کرده است که آيا بی‌تفاوت نظاره‌گر تخريب آرامگاه او بماند يا آن که مسئولانه خود اقدامی برای حفظ و نگهداری آن به عمل آورده و برای بزرگداشت ياد مشاهير خود دست به کار شود. جامعه ايرانيان در آلمان وظيفه خود می‌داند از مشاهير و شخصيت‌های برجسته فرهنگی ايرانی‌تبار پاسداری کند و از تخريب يادبودها و نشان‌هايی که از ايشان برای نسل‌های آينده مانده است، پيشگيری نمايد. با توجه به اين وظيفه تاريخی بود که هيات مديره جامعه حقوق آرامگاه علوی را به جامعه ايرانيان منتقل و برای تمديد مدت نگهداری مزار بزرگ علوی اقدام نموده است.
درخواست ما از تمام ايرانی‌تباران و فرهنگ دوستان آلمان پشتيبانی از اين اقدام است. بکوشيم نام و نشان فرهنگی ما در اين کشور از ميان نرود.

هيات مديره جامعه ايرانيان از تمام ايرانی‌تباران و فرهنگ دوستان آلمانی که برای پوشش مخارج تمديد و حفاظت از آرامگاه علوی خواهان دادن کمک مالی هستند، پيشاپيش تشکر می‌کند و تقاضا دارد کمک‌های مالی خود را به حساب جامعه ايرانيان در آلمان با مشخصات زير واريز نمايند:

Kontoinhaber: Iranische Gemeinde in Deutschland e.V.
IBAN: DE42100100100050352108
Geldinstitut: Postbank Berlin
Verwendungszweck: Spende, Ehrengrab ALAVI

آدرس آرامگاه بزرگ علوی برای علاقمندان خواهان بازديد و ادای احترام در برلين:
Grabstätte Prof. Alawi auf dem Friedhof Columbiadamm:
Teil N 24, Stelle 477

(۱) بزرگ علوی که پس از پايان جنگ اول جهانی به همراه پدرش ابوالحسن و برادر بزرگترش مرتضی به برلين وارد شد، از سال ۱۹۲۰ در شهرهای گلایویتز(در لهستان کنونی)، مونستر و برلین تحصیل ‌کرد. او پس از مراجعت از ايران در دسامبر ۱۹۵۳ بار ديگر به برلين نقل مکان کرد و تا پايان عمر در اين شهر به انجام خدمات ادبی و فرهنگی مشغول بود. از او به‌عنوان یکی از پدران ادبیات نوین فارسی یاد می‌شود. رمان‌ها و داستان¬های او که به زبان‌های بسیاری ترجمه شده‌اند، در سطح بین‌المللی مورد تحسین و ستایش قرار گرفته‌اند. نقش پیش‌روی دانشگاه‌های آلمان در ایران‌شناسی مدرنِ اروپا نيز از نتايج خدمات او به جامعه و فرهنگ آلمان و شهر برلين به شمار می‌رود.

منابع:
۱. Zu Iranistik in Berlin, Prof. M. Lorenz, Spektrum Iran, 26. JG. Nr. 1 – 2013
۲. لينک مصاحبه تلويزيون فرهنگی ندا با آقای حميد احمدی، بنيانگذار انجمن تاريخ شفاهی ايران
http://asre-nou.net/php/view.php?objnr=37499

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)