تخته های سیاه از بداهه

بداهه، جوهر اتفاق

 بداهه نویسی، گفته اند، اندیشیدن نیست. آری، از پس اندیشه ای نمی آید، ولی آنچه راهم که با خود می آورد چیزی جزاندیشه نیست. بداهه مفهوم ناگهانی را در خود دارد اما چندان هم ناگهانی نیست. چون، ناگهانی گفتن معنایش نیندیشیده گفتن نیست. به همین جهت آنها، بداهه‌ها، حرف هائی که می زنند، و یا با خود می آورند، و یا ما درآنها کشف می کنیم، بدیهه هستند ولی همیشه بدیهی نیستند. بداهه از بدیهی می گریزد. با انتظار میانه ندارد، خود را غیر منتظره می خواهد. شاید ازهمین روست که بداهه ها، این بداهه ها، پیش از آنکه از مقولۀ بدیهیات بشوند، خواسته اند پارادوکس باشند (در آنچه با خود می آورند و یا ما به آنها وام می دهیم )، و درمتن نمائی بگیرند گاه ناخوانده گاه ناخوانا. با اینکه به دعوت من اینجا آمده اند، با اینکه من آتها را احضار کرده ام. آنها به دعوت من پاسخ داده اند، سریع تر از دعوتِ من. معذالک انگار چیزی، اگر نه از انتظار، بل از آرزو در خود داشته اند ، نیروئی که آنها را  جلوی صحنه و جلو تر از صحنه رانده است . در بداهه آرزو است

 بداهه را، با اینهمه، نشناختم هنوز. نه اورا و نه آرزو را. بداهه را پیش از این هم با دوستان شاعرم گهگاه تجربه می کردم، درشعرهای مشترکی که با هم ودرحضورهم می نوشتیم: با فروغ، شاملو، شاهرودی، بادیه نشین، اسلامپور، الهی، و … جوهر آن را، اما، در پرفورمانس پانزدهم اکتبر ١٩٩۴، در موزۀ برنه بود که شناختم : جوهر اتفاق

 مایه‌های اتفاقی ِ این بداهه‌ها هم، این مایه‌های بی شکل در سال ١٩٩۴، بسیارشان بعدها در سال‌های ٢٠٠٠، گاه و بیگاه سر می‌رسند و لژ دیگری پیدا می‌کنند. کجا؟ جایی در ذهن : سیبی می‌افتد. گوی بی تابی که از گردونه خارج می شود

 درلحظه‌ی بداهه آنچه به ذهن می‌رسد به دعوتِ همان چیزی است که به ذهن رسیده است ویا رسیده بوده است. وبداهه نویسی، گاه، رسیدن به رسیده‌هایی است که دعوت از نارسیده‌ می‌کنند. یک اجرا است . بداهه، اجرای نویسش است. خود کاری ِدست نیست . ولی خودکاری ِ دستی است که دست در ذخیره‌های ذهن می‌بَرد ، به ویژه اگر در برابرمردم و زیر نگاه دوربین باشد

 گفتنی‌ست که مصرع‌هایی که روی واژه‌های پیشنهادی مردم بر تخته ِ سیاه و یا روی طومار آویخته بر دیوار آمده بودند، دراین ترجمه حذف و یا جا بجا شده اند. در این ترجمه گاه بداهه‌ای فارسی، فرانسه‌ی بداهه را از دشواری در آورده است، معلوم است، ترجمه‌ی بداهه دیگر بداهه نیست 

تختۀ سیاه از بداهه ۱

تخته سیاه از بداهه ٢

 

موزه برنه، پرفورمانس، پانزده اکتبر ۱۹۹۴

 ترجمه به فارسی و بازسازی از مؤلف، نوامبر ٢٠١٢

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)