ابزارسازی ایدئولوژیک از مناسک مذهبی اربعین و تبعات اقتصادی آن
مراسم اربعین در سالهای اخیر از یک آیین صرفاً مذهبی به ابزاری برای نمایش قدرت حکومت تبدیل شده است. ساختار ولایت فقیه تلاش میکند تا با صرف بودجههای عظیم، شبکههای نفوذ و گروههای نیابتی خود را در عراق و منطقه تقویت کند. این سیاست در حالی اجرا میشود که جامعه ایران با تورم شدید و بحرانهای بیسابقه معیشتی دستوپنجه نرم میکند.
رویکرد ایدئولوژیک و توسعه نفوذ منطقهای
حکومت ایران مناسک مذهبی را به بستری برای صدور ایدئولوژی خود تبدیل کرده است. این اقدام با هدف عمقبخشی به نفوذ منطقهای در عراق و سایر کشورهای مسلمان انجام میشود. مسئولان دولتی سالانه امکانات فراوانی را برای برپایی این مراسم بسیج میکنند.
شبکهسازی میان گروههای شبهنظامی و نیروهای نیابتی از اهداف اصلی این اقدامات است. حکومت میکوشد پیوندهای سیاسی و عقیدتی خود را با گروههای همسو برقرار سازد. این رویکرد موجب معترض شدن بسیاری از تحلیلگران به انحراف هدف اصلی مناسک مذهبی شده است.
نهادهای مختلف موظف به پشتیبانی همهجانبه از این رویداد شدهاند. تخصیص امکانات رفاهی و خدماتی وسیع به زائران خارجی بخشی از این طرح است. بر طبق گزارشهای منتشرشده در خبرگزاری تسنیم، نهادهای حمایتی مانند کمیته امداد در مرداد ۱۴۰۵ کمکهزینههای هنگفتی پرداخت کردهاند.
حکومت ایران اربعین را ابزاری برای نمایش قدرت نرم میداند. این مراسم بستری برای ترویج گفتمان مقاومت و ولایت فقیه فراهم میآورد. تحلیلها نشان میدهد گسترش شکل کنونی این راهپیمایی بیش از سنت مذهبی، پروژهای سیاسی بوده است.
حضور مقامهای بلندپایه مانند وزیر امور خارجه در مسیر نجف تا کربلا این رویکرد را تأیید میکند. شعارها و برنامههای فرهنگی نیز پیوند تشیع با نفوذ منطقهای را برجسته میسازند. چنین بهرهبرداریای ماهیت صرفاً مذهبی اربعین را تحتالشعاع قرار میدهد.
شبکهسازی نیروهای نیابتی از طریق این تجمع ادامه مییابد. گروههایی مانند حشد الشعبی در خدماترسانی و تأمین امنیت مشارکت دارند. این همکاریها شبکه نفوذ ایران در عراق را تقویت میکند و اهداف ایدئولوژیک را پیش میبرد.
هزینههای هنگفت و فشار بر بودجه عمومی
تخصیص اعتبارات هزاران میلیاردی مراسم اربعین با اعتراضات گسترده مردمی همراه بوده است. دستگاههای مختلف دولتی و شهرداریها بخش قابلتوجهی از منابع کشور را صرف این کار میکنند. این در حالی است که بخشهای عمرانی و زیرساختی کشور با کسری شدید بودجه روبرو هستند.
ارائه تسهیلات ارزی و اختصاص ارز سهمیهای به مسافران بار مالی سنگینی بر اقتصاد میگذارد. طبق گزارش صدای آمریکا، تنها برای پشتیبانی صدها میلیارد تومان بودجه اختصاص مییابد. همچنین تخصیص هزاران میلیارد تومان ارز، بحرانهای مالی کشور را عمیقتر کرده است.
برداشت از صندوقهای بازنشستگی و عمومی برای تأمین منابع مالی با انتقاد شدید مواجه شده است. طبق اخبار منتشره دیگر نهادها و فعالان صنفی به این بازتوزیع نامتوازن ثروت معترض هستند. آنها معتقدند سرمایههای ملی نباید صرف تبلیغات ایدئولوژیک حکومت شود.
هر زائر ایرانی میتواند تا ۲۰۰ هزار دینار عراق با نرخ توافقی دریافت کند. هزینه این سهمیه حدود ۲۳ تا ۲۵ میلیون تومان برآورد میشود. اختلاف با بازار آزاد یارانه ارزی قابلتوجهی ایجاد میکند که از منابع عمومی تأمین میگردد. بلیت اتوبوس تهران تا مرز مهران از یک میلیون و ۱۰۰ هزار تا دو میلیون و ۳۵۰ هزار تومان متغیر است. پروازهای یکطرفه نیز تا ۱۴ میلیون تومان قیمتگذاری شدهاند. این ارقام فشار مالی بر خانوادهها را افزایش میدهد. خدمات بهداشتی در مرز مهران بیش از ۱۵۰ میلیارد تومان هزینه داشته است. یک میلیون خدمت درمانی ارائه شده که بخشی از بودجه عمومی را مصرف میکند. چنین مخارجی در شرایط کسری بودجه کشور قابل توجیه نیست.
تضاد هزینههای دولتی با بحران معیشتی مردم
جامعه ایران هماکنون در شرایط اقتصادی بسیار سخت و مضیقه معیشتی قرار دارد. نرخ بالای تورم، قدرت خرید خانوادهها را به شدت کاهش داده است. مردم برای تامین نیازهای اولیه زندگی و دارو با مشکلات متعددی روبهرو هستند.
تناقض میان هزینهکردهای کلان حکومتی و وضعیت معیشتی شهروندان موجب ناخرسندی عمومی شده است. طبق گزارشات بسیاری از شهروندان در شبکههای اجتماعی نسبت به این تبعیضها اعتراض کردهاند. آنها خواهان اولویتدادن حکومت به بهبود شرایط زندگی داخلی هستند.
کاهش بودجه بخشهای درمانی و خدماتی کشور آسیبهای جبرانناپذیری به جامعه وارد میسازد. در حالی که مردم با کمبود دارو دستوپنجه نرم میکنند، تجهیزات فراوانی روانه مرزها میشود. این سیاستها نشاندهنده ترجیح اهداف سیاسی بر رفاه شهروندان است.
پیامدهای سیاسی و منطقهای مناسکسازی از اربعین
بازخوانی سیاستهای حکومت ایران نشان میدهد که ساختار ولایت فقیه از مناسک مذهبی «اربعین» به عنوان ابزاری جهت تثبیت اهداف ایدئولوژیک و توسعهی شبکههای نیابتی در منطقه بهرهبرداری میکند. تخصیص بودجههای سنگین و امکانات رفاهی و ارزی به این مراسم، در شرایطی که مردم ایران تحت فشارهای شدید معیشتی و تورم کمرشکن قرار دارند، موجب تعمیق شکاف میان جامعه و حاکمیت شده است.
اربعین بستری برای تحکیم روابط با گروههای همسو در عراق فراهم میکند. مشارکت حشد الشعبی در امنیت و خدمات این پیوند را تقویت مینماید. حکومت ایران از این تجمع برای شبکهسازی نیروهای نیابتی بهره میبرد. حضور گسترده زائران ایرانی به عنوان ابزار دیپلماسی فرهنگی معرفی میشود. با این حال هدف اصلی تثبیت نفوذ ایدئولوژیک در منطقه است. چنین رویکردی مراسم مذهبی را به میدان رقابت ژئوپلیتیک تبدیل کرده است.
در شرایط تضعیف برخی نیروهای نیابتی، اربعین اهمیت بیشتری یافته است. حکومت از این فرصت برای بازسازی تصویر قدرت خود استفاده میکند. این در حالی است که هزینهها بر دوش ملت ایران سنگینی میکند.
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.