یادی از پدر چاى ایران

شازده محمد میرزا کاشف السلطنه (پسر ارشد شازده اسدالله میرزا نایب الایاله ، نوه شازده مشهور به نام سیف الملوک میرزا به عنوان داماد ولیعهد شازده عباس میرزا نایب السلطنه و پسر ارشد شازده علیشاه ظل السلطان ، نتیجه شازده علیشاه ظل السلطان ، نبیره فتحعلیشاه قاجار)

10985656_869871606405748_7024199707880655979_n

شادروان شازده محمد میرزا کاشف السلطنه مشهور به چایکار در شهر تربت حیدریه (جایگاه اصلى خاندان جد بزرگ من: “قرایى” و “قهرمان”) به تاریخ ١٢۴۴ شمسى به دنیا آمد. او پسر ارشد شازده اسدالله میرزا نایب الایاله بود که حکومت شهر تربت حیدریه را به دست داشت و در نهایت ، به خاطر شورش مشهور پدر بزرگش ، شازده علیشاه ظل السلطان و نیز شورش مشکوک نسبت شده به پدرش ، شازده سیف الملوک میرزا توسط درباریان دارالسلطنه طهران مورد سوء ظن قرار گرفته و با دستور شاهانه ناصرالدین شاه قاجار ، از شهر تربت حیدریه به تهران احضار شده و سپس در منزل واقع در ارگ – جوار گلخانه کاخ گلستان – تحت نظر به حالت زندان سکونت یافته است تا آن که درگذشت. بعد از مرگ پدرش ، شازده محمد میرزا کاشف السلطنه پس از اتمام دروس سرخانه ، وارد دارالفنون شده و به فراگیرى علوم جدید و زبان فرانسه پرداخت و سپس به استخدام وزارتخانه امور خارجه درآمد و به شهر پاریس فرانسه رفت و همانند اغلب شاهزادگان خاندان “ظلى” بر زبان فرانسه کاملا مسلط بود لذا مدرک لیسانس حقوق را از دانشگاه مشهور سوربن گرفت که جزو اولین گروه ایرانیان تحصیل کرده با مدرک دانشگاهى صادره از دانشگاههاى غربى محسوب مى شود.

10614360_869872363072339_875105771582475187_n

او طى سفر سوم ناصرالدین شاه قاجار به اروپا ، دعوت پادشاه ایران را که دید خوبى نسبت به خاندان مشهور “ظلى” را نداشت ، پذیرفت و با او و همراهان سلطنتى به تهران برگشت. اما بعد از مدتى ، به خاطر شورش شازده مؤید الدوله (پسر شازده مشهور و فاتح هرات افغانستان امروزى به نام شازده سلطان مراد حسام السلطنه) در شهر تربت حیدریه بلافاصله توسط ناصرالدین شاه قاجار مورد سوء ظن قرار گرفت لذا به ناچار رو به فرار به قلمرو امپراتورى تزار روسیه شد و از آنجا ، به سرزمین عثمانى و سپس شهر پاریس فرانسه رفت و در آنجا تا زمان قتل ناصرالدین شاه قاجار به دست میرزا رضا کرمانى ماند.

11760072_10153494666648622_7428240506529247713_n

در دوران سلطنت مظفرالدین شاه قاجار ، شازده محمد میرزا کاشف السلطنه توسط صدر اعظم ایران به نام میرزا محسن خان مشیرالدوله به سمت سرکنسول در کشور هند منصوب شد. لذا او دوباره از محل تبعیدگاه ، شهر پاریس بیرون آمد و از بغداد و بوشهر عبور کرده و به شهر بمبئى (مرکز ایرانیان زردشتیان و اسماعیلیان به رهبرى آقا خان سوم) که ساختمان کنسول ایران در آنجا مستقر بود ، رفت. پس از مدتى اقامت در شهر بمبئى ، به مکان اقامتگاه تابستانى مخصوص نمایندگان سیاسى کشورهاى مختلف دنیا که داراى روابط دیپلماتیکى با امپراتورى بریتانیاى ویکتوریا و کشور هند بودند ، سرى زد که در آنجا ، با نحوه کشت چاى آشنا شد و یک ذهن بدیع به نظرش رسیده که صنعت چاى در وطن خویش را ترویج بدهد. این قصد شازده محمد میرزا کاشف السلطنه با توجه به آن روزگار واقعا شاهکار بود زیرا صنعت چاى شدیدا انحصارى بود و در دست انگلیسیها بود که از جانب ملکه کبیر ویکتوریا از انگلستان به هند فرستاده مى شدند جهت اداره صنعت عظیم و پر سود چاى. لذا شازده محمد میرزا کاشف السلطنه به ناچار هویت ایرانى خویش را پنهان کرده و به خاطر تسلط عالى بر زبان فرانسه که داشت ، خود را یک تاجر فرانسوى به صاحبان صنعت چاى معرفى مى کرد و بعد از شرکت در یک موسسه مخصوص چاى زیر نظر انگلیسیها ، به تحصیل پرداخت و در نهایت ، موفق به دریافت یک گواهینامه شد و مقدارى تخم چاى را به همراهى با چهار هزار گلدان چاى ، قهوه ، انواع تخم گیاهان مانند: کنف ، دارچین ، فلفل ، میخک ، هل ، انبه ، گنه گنه ، کافور و ریشه زردچوبه و زنجبیل و غیره به ایران آورد آنهم با مکافات و دردسرى زیادى به تاریخ سال ١٢٨۵ شمسى (که مى شود صد و ده سال پیش). مظفرالدین شاه قاجار به نیت قدردانى ، امتیاز چاى را به شازده میرزا محمد کاشف السلطنه واگذار کرد و او به عنوان پدر چاى ایران خالصانه و با حوصله زیاد نحوه واداشت و کشت ، چیدن و خشک کردن چاى را به مردمان گیلان از جمله لاهیجان آموزش داد. او علاوه بر چاى ، نیز تخم ابریشم و بذر برنج را نیز وارد ایران کرد بعد از بازدید از کشورهاى چین و ژاپن.

11817064_10153494659458622_1286953114244836951_n

از سایر خدمات مهم شازده میرزا محمد کاشف السلطنه ، شهردارى تهران مى باشد. او به عنوان اولین شخص انتخاب شده توسط نمایندگان اولین دوره مجلس شوراى ملى مامور راه اندازى یک سازمان جدیدى به نام ” بلدیه طهران ” شد و در این زمینه ، اولین کتابچه قانون بلدیه را نوشت لذا او را به عنوان اولین شهردار پایتخت ایران مى شناسند. خدمات مهم شهردارى از جمله: نامگذارى خیابانها و کوچه هاى تهران ، شماره گذارى خانه ها ، روشنایى خیابان هاى مهم با چراغ برق ، رسانیدن آب آشامیدنى به خانه ها با گارى شبکه دار ، اداره پلیس ، سرویس درشکه اسب کرایه اى به منظور استفاده همگان ، استخدام رفتگران ، نظافت معابر ، آب پاشى خیابانها و درختان و غیره توسط مدیریت شهردارى او انجام شدند آنهم براى اولین بار.
بعد از مرگ مشکوک به قتل شازده میرزا محمد کاشف السلطنه در گردنه ملو واقع در مسیر اصلى بین بندر بوشهر و شیراز ، جنازه اش را به گیلان آوردند و او را طبق وصیتش بر تپه هاى چاى در شهر زیباى لاهیجان به خاک سپردند که مشهور به آرامگاه کاشف السلطنه است و اکنون موزه ” تاریخ چاى ایران ” مى باشد.

11813488_10153494662198622_4285544479295048516_n

11703115_10153494662188622_3102559464344609628_n

11760095_10153494667078622_4033575887356536274_n

یادآورى: شازده میرزا محمد کاشف السلطنه نوه شازده مشهور سیف الملوک میرزا مى باشد که جد پدرى همه ما – نوادگان علیشاه ظل السلطان – نیز است. یک لینک شامل اطلاعات جالبى در مورد چهار نسل مهم قاجار: شازده علیشاه ظل السلطان ، شازده سیف الملوک میرزا ، شازده اسدالله میرزا نایب الایاله ، و خود شازده میرزا محمد کاشف السلطنه به شرح زیر است جهت مطالعه توسط علاقمندان:
http://www.ensani.ir/storage/Files/20120419204418-5165-1380.pdf

روح شازده میرزا محمد کاشف السلطنه همیشه شاد که اکنون مردمان ایرانى چاى محصول لاهیجان گیلان را مى نوشند! تعدادى از عکسها شامل خود پدر چاى ایران ، ساختمان زیباى آرامگاه اش ، و در نهایت منزل زیباى او در شهر تهران که متاسفانه رو به ویرانى و نابودى کاملى جهت تغییر به انبوه سازى ساختمان است ، در اینجا مشاهده مى شود.

11218915_10153494660953622_8347535054792096855_n

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)