زیرزمین خانه استاد محمد‌موسی جعفری کمتر از سه اتاق سه‌در‌چهار وسعت دارد و در یکی از کوچه‌های منطقه برچی واقع شده است. روزانه دخترانی از سنین مختلف به این خانه رفت‌و‌آمد دارند. وارد حیاط که می‌شوی از چند پله قدیمی باید پایین بروی تا به زیرزمین برسی. این‌جا محل ورزش و تمرین دختران رزمی‌کار است که زیر نظر استاد جعفری آموزش پارت فایت می‌بینند. دیوارهای زیر‌زمین با تصاویر ورزشی تزیین شده است. از دروازه زیرزمین که داخل می‌شوی چشمت به عکسی از اولین مدال‌آور المپیک افغانستان، روح‌الله نیکپا می‌افتد. کنار دروازه هم تصویری از دختران تیم ملی پارت فایت خودنمایی می‌کند، در حالی که پرچم سه‌رنگ افغانستان را در دست گرفته‌اند، لبخند می‌زنند. در این زیرزمین دختران تمرین می‌بینند تا در مسابقات کشوری و بین‌المللی شرکت کنند.
ورزش باستانی مردان و ورزش نوپای زنان

روز شنبه همه دختران ورزشکار در زیرزمین جمع شده‌اند تا به دیدار رییس تربیت بدنی افغانستان بروند، مقصد آن‌ها کمیته المپیک افغانستان است. ملی‌بسی کرایه کرده‌اند تا آن‌ها را از برچی به آن طرف شهر ببرد. ملی‌بس، طی یک ساعت، خیابان‌های ناهموار غرب کابل را پشت سر می‌گذارد و به خیابان‌های وسیع و هموار آن طرف شهر می‌رسد. ساختمانی با آرم المپیک کم‌کم نمودار می‌شود. این‌جا کمیته ملی المپیک افغانستان است. دختران که تعدادشان حدود سی نفر است، وارد سالنی می‌شوند که مربوط به ورزش‌های رزمی و باستانی است. دختران، گوشه‌ای از سالن را پر می‌کنند و بقیه جایگاه‌ها‌ را جمعیت پسران ورزشکار که چهار‌برابر بیشتر از تعداد دختران‌اند، در اختیار می‌گیرند. روی دیوارهای سالن ورزشی، تصاویری از مردان ورزش باستانی، داستان‌های شاهنامه و اشعار فردوسی، سعدی و حافظ به چشم می‌خورد. شعرهایی که از شکوه پهلوان‌ها و سواران کابلی و خصوصیات مردانی حکایت می‌کنند که از گذشته تا به امروز در تاریخ ورزش‌های رزمی افغانستان جایگاهی خاص داشته‌اند. در این تصاویر از زنان رزمی‌کار خبری نیست و حضور دختران جوان رزمی‌کار در این سالن، حکایت از جدید‌بودن این ورزش در بین زنان افغانستان دارد.
دختر مدال‌آور

خدیجه اسکندری، در جمع دختران حاضر در این محفل است. او بیست‌و‌یک ساله است. ۷ سال است که به‌طور تخصصی، ورزش می‌کند. او جزء اولین گروه‌هایی از زنان است که در رشته رزمی پارت فایت از طرف افغانستان در مسابقات بین‌المللی شرکت کرده است. خدیجه در مسابقات بین‌المللی، چهاربار افغانستان را صاحب مدال طلا کرده است. در آخرین مسابقه‌اش هم با گرفتن مدال طلا در کشور ترکیه، افغانستان را در بین ۴۵ کشور جهان صدر‌نشین کرد.

خدیجه از کودکی آرزو داشت یک ورزشکار موفق شود و به همین دلیل تصمیم گرفت ورزش را به‌طور تخصصی دنبال کند؛ اما خانواده او با ورزش‌کردنش مخالف بودند و به او اجازه نمی‌دادند که وارد فعالیت‌های ورزشی شود. ولی خدیجه روی فعالیت‌های ورزشی‌اش پافشاری می‌کرد. سال‌ها گذشت و خدیجه به‌طور مداوم تمرین می‌کرد و از گوشه و کنار حرف‌های مردم‌ را می‌شنید که می‌گفتند ورزش برای سلامت دختر ضرر دارد و باعث می‌شود که پرده بکارت دختران آسیب ببیند؛ ولی او این باور‌ها را قبول نداشت.

دفاع از خود

‌ورزش برای خدیجه به‌مثابه تکیه‌گاهی بود که از خودش به عنوان یک زن در جامعه محافظت کند. با این حال فقط یکبار از فن دفاع شخصی برای محافظت از خودش استفاده کرده است. آن‌هم چند سال پیش، موقعی که در وزیر اکبرخان برای کاری می‌رفته است، یک مرد مزاحمش شده بوده است و خدیجه مجبور شده است در مقابله با مزاحم خیابانی، واکنش نشان دهد. چند نفری دور او جمع شده بوده‌اند، یکی می‌گفته است، خانم کار‌ خوبی کردی باید این‌ها تنبیه شوند که مزاحم زنان نشوند و دیگری می‌گفته است که از رفتارش بگذر! خدیجه می‌گوید که یک ورزشکار نباید با دیگران دعوا کند بلکه تا دوبار باید در مقابل افراد تعرض‌کننده صبر و تحمل داشته باشد؛ اگر رفتار فرد تغییری نکرد، می‌تواند برای دفاع از خود مقابله کند و این موضوع جزء اخلاق ورزشکاری است.
خدیجه آرزو دارد که روزی، کمربند خاص رشته ورزشی خود را بگیرد و این توانایی را هم در وجودش احساس می‌کند. او می‌گوید: «گرفتن کمربند در رشته پارت فایت کار آسانی نیست و در شرایط خاص مسابقه به فرد برنده داده می‌شود. تاکنون از بین زنان رزمی‌کار افغانستان کسی نتوانسته کمربند این رشته را بگیرد و من در آخرین مسابقه‌ای که برای گرفتن کمربند برگزار شده بود، شرکت کردم اما حریفم حاضر نشد در مسابقه شرکت کند.»

با این‌حال خدیجه برای رسیدن به موفقیت‌های بعدی با مشکلات دیگری نیز مواجه است. دولت برای رفتن ورزشکاران به سفرهای خارجی، محدودیت‌هایی دارد و چندان حمایتی از ورزشکاران نمی‌کند و او نمی‌تواند برای رفتن به مسابقات بین‌المللی هزینه شخصی کند؛ به همین‌دلیل، سال گذشته از رفتن به مسابقات بین‌المللی محروم شد.

محدودیت‌های زنانه

خدیجه می‌گوید، ‌با ازدواج، فعالیت‌های ورزشی‌اش محدود خواهد شد؛ چون شرایط ازدواج و باور مردان طوری است که زیاد با ورزش حرفه‌ای زنان موافق نیستند و او فعالیت‌هایش را باید پس از ازدواج به مربیگری محدود کند.

ریشخند اطرافیان

عالیه، صنف یازدهم، در رشته اقتصاد درس می‌خواند و مدت دو سال است که در رشته پارت فایت ورزش می‌کند. روزی دو ساعت تمرین می‌کند و می‌گوید که همیشه دوست داشته است ثابت کند که زنان هم مانند مردان، قدرت ایستادگی در برابر مشکلات را دارند و توانایی زنان نباید نادیده گرفته شود. به همین دلیل، به ورزش رزمی روی آورده است و ریشخند‌ها و انتقادهای همسایه‌ها و اطرافیانش را تحمل می‌کند. آخر اطرافیان او هم می‌گویند دختر را چه به ورزش؟ ورزش، کار مردان است؛ ولی خانواده عالیه با ورزش‌کردن او موافقند.

فرزانه دوازده‌ساله هم از سه سال پیش به این طرف، ورزش پارت فایت انجام می‌دهد. پیش از او، دو خواهر و دو برادرش هم ورزش رزمی، انجام می‌دادند. او بر اثر تشویق‌های خانواده‌اش به ورزش رزمی روی آورد و حالا ‌صنف ششم مکتب است و همزمان ورزش می‌کند. او می‌گوید: «به نظر من بین دختر و پسر هیچ فرقی وجود ندارد. دختران به اندازه پسران توانایی دارند و من آرزو دارم که روزی سفرهای خارجی بروم و در مسابقات اول شوم. همزمان در رشته حقوق درس بخوانم.»

فرزانه هر‌چند که از طرف خانواده‌اش به ورزش تشویق می‌شود؛ اما از آزار دیگران در‌امان نیست. او خاطره‌ای را به یاد دارد که به خاطر انجام ورزش رزمی از طرف دو تن از پسران مورد تمسخر قرار می‌گرفت و او بعد از چند‌بار تحمل رفتارشان، با آن‌ها مقابله کرد.

می‌خواهم زنان توانمند شوند

محمد‌موسی جعفری که شاگردانش او را «استاد موسی‌خان» صدا می‌زنند و کلب ورزشی‌اش به همین نام خوانده می‌شود، از زمانی که دولت طالبان سرنگون شد تا به امروز به تربیت شاگردان دختر در رشته‌های فوتبال، شمشیر‌بازی، کنگفو و پارت فایت می‌پردازد. بسیاری از دخترانی که زیر نظر استاد موسی‌خان، ورزش‌های رزمی ‌آموخته‌اند، در تیم ملی به مدال‌های متعدد بین‌المللی دست یافته‌اند و تعدادی هم به مربیگری این رشته در افغانستان و ایران مشغولند.

استاد موسی‌خان، وقتی چهارده‌ساله بود و در اطراف کابل زندگی می‌کرد. همیشه شاهد ظلم و ستم بر زنان بود و از این‌که می‌دید زنان از همه‌چیز محروم‌اند و از کمترین حقوق برخوردارند، رنج می‌برد.‌‌ همان سال‌ها تصمیم گرفت که اگر روزی مهارت و هنری را آموخت، این آموزش‌ها را به خانم‌ها یاد دهد تا آن‌ها بتوانند در زندگی‌شان نقش‌های مؤثرتری داشته باشند و توانایی و مهارت‌هایی به دست آورند که برای‌شان مفید باشد. او می‌گوید: «پیشرفت برای زنان فقط در رفتن به فلان وزارتخانه یا رسیدن به پست سیاسی خلاصه نمی‌شود؛ و ورزش‌کردن نه‌تنها سلامت زنان جامعه ما را تأمین می‌کند، بلکه می‌تواند توانایی زنان‌مان را به دنیا معرفی کند و کسانی که تصور می‌کنند با ورزش‌کردن سلامت دختران به خطر می‌افتد، اشتباه می‌کنند. تاکنون هیچ‌کدام از شاگردانم از طریق ورزش‌کردن، آسیب ندیده‌اند. طب ورزش هم چنین باوری را رد می‌کند.»

تمرین روی پا ایستادن

او در کنار آموزش ورزش حرفه‌ای، به شاگردانش کمک می‌کند تا در تحصیل علم و مهارت‌های دیگر پیشرفت کنند. او با استفاده از اعتبار خود، با مسئولان دانشگاه رایزنی کرده است تا آن‌دسته از شاگردانش که توانایی پرداخت ‌شهریه دانشگاه‌شان را ندارند، از دادن آن معاف شوند. در حال حاضر ۲۵ نفر از این دختران در دانشگاه‌های کابل درس می‌خوانند و او در حال بنیان‌گذاری یک آموزشگاه است که بتواند مهارت‌های کامپیو‌تر و زبان انگلیسی را در آن‌ها تقویت کند و شاگردانی که اقتصاد ضعیفی دارند از تحصیل مهارت دور نمانند و به‌طور رایگان آموزش ببینند. او در این کار از آموخته‌های علمی شاگردانش برای کمک به یکدیگر استفاده می‌کند. او می‌گوید: «من به پیشرفت شاگردانم علاقمند‌م و استعداد رشد را در آن‌ها می‌بینم.» او می‌افزاید: «تاکنون نهادهای دولتی کمک خاصی به ما نکرده است و امیدی هم به کمک آن‌ها ندارم. سعی می‌کنم به شاگردانم یاد بدهم که روی پای خود‌ بایستند و جز خودشان به کسی امیدی نداشته باشند و همیشه تلاش کنند طوری زندگی کنند که به کسی نیازمند نباشند بلکه دیگران به آن‌ها نیاز داشته باشند.»

او که آموزش به دختران را از چهارده سال پیش با دو شاگرد آغاز کرده بود، اکنون تعداد شاگردانش به دو صد دختر ورزشکار می‌رسد. استاد موسی‌خان، از مشکلات دختران ورزشکار می‌گوید: «متأسفانه در برخی مراکز حتا مربیان زن هم از دختران ورزشکار برای رسیدن به منافع‌شان سوء استفاده می‌کنند و باید خانواده‌ها، قبل از این‌که دختران‌شان را برای ورزش به جایی بفرستند، ‌درباره مکان ورزش و استاد آن‌جا تحقیق کنند.»

برنامه‌ریزی پنج‌ساله تربیت بدنی

در حالی شاگردان و استاد موسی‌خان از فرصت‌ها و چالش‌های پیش روی خود سخن گفتند که کرام‌الدین کرام، رییس جدید تربیت بدنی افغانستان روز شنبه، در سالن کمیته المپیک، به ورزشکاران اطمینان داد که هیچ‌کسی نمی‌تواند از بودجه ورزشکاران کشور سوء استفاده کنند و پس از شنیدن مشکلات ورزشکاران به آن‌ها گفت که پس از برنامه‌ریزی پنج‌ساله تربیت بدنی، بسیاری از این مشکلات رفع خواهد شد. او هم‌چنین از نماینده دختران رزمی‌کار پارت فایت، درباره رضایت‌شان از فدراسیون ورزش‌های رزمی پرسید و نماینده دختران پاسخ داد که در سفرهای خارجی ‌همراه تیم ورزشکاران مرد افغانستان با مشکلی مواجه نشده‌اند و هیچ‌گونه تعرضی تاکنون به دختران تیم ملی ورزش‌های رزمی صورت نگرفته است.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)