یکی از مکانیسم های دفاعی در روانکاوی (( واکنش وارونه )) است. فردی که دچار این مکانیسم دفاعی می شود چنان در دوگانگی گرفتار شده که به دلیل میل بسیار شدیدش به یک سوی دوسوگرایی در جهت معکوس عمل می کند. مثل کسی که شدیدا نسبت به تکانه های جنسی حساس و ضعیف است ولی مایل است در گشت ارشاد به فعالیت بپردازد تا با آنچه بی حجابی می نامد مبارزه کند.
یکی از ویژگی های شگفت انگیز واکنش وارونه ناخودآگاهانه بودن آن است. یعنی چنین فردی فکر می کند واقعا برای رضای خدا با زنان بحث می کند و اتفاقا یکی دیگر از ویژگی های واکنش وارونه افراطی بودن آن است. معمولا وقتی با یک کردار یا پندار یا گفتار افراطی مواجهیم ریشه ماجرا واکنش وارونه است. گویی هر چیزی در این دنیا در نهایت خود به ضد خودش تبدیل می شود.
در طرحواره درمانی به واکنش وارونه جبران افراطی می گویند.

اگر می خواهید یکپارچه باشید،
قطعه قطعه شوید.
اگر می خواهید صاف باشید،
خمیده شوید.
اگر می خواهید پر باشید،
خالی شوید.
اگر می خواهید رستاخیز یابید،
بمیرید.
اگر می خواهید همه چیز از آن شما باشد،
هیچ نخواهید.
فرزانه با استقرار در تائو،
به الگویی برای دیگران تبدیل می شود.
چون خود را نمی نماید،
دیگران نورش را می بینند.
چون چیزی برای ثابت کردن ندارد،
دیگران به گفتارش اعتماد می کنند.
چون نمی داند کیست،
دیگران خود را در او می شناسند.
چون هدفی در ذهن ندارد،
در هر چه می کند موفق است.
هنگامی که فرزانگان کهن می گفتند:
(( اگر می خواهید همه چیز از آن شما باشد،
هیچ نخواهید))،
سخنانی بی معنا بر زبان نمی راندند.
تنها با زندگی در تائو
می توانید حقیقتِ خود باشید.

و این هم قطعه ای دیگر:

کسی که روی انگشتانش می ایستد
نمی تواند تعادلش را حفظ کند.
کسی که عجله می کند
نمی تواند خیلی پیش رود.
کسی که سعی در درخشیدن می کند
نور وجودش را خاموش می کند.
کسی که خود را بزرگ می داند
نمی تواند بداند به واقع کیست.
کسی که بر دیگران فرمان می راند
نمی تواند بر وجود خویش فاتح شود.
کسی که به کارش می چسبد
چیزی که دیری بپاید، خلق نمی کند.
اگر می خواهید با تائو در همانگی قرار گیرید،
کار خود را بکنید و سپس همه چیز را رها کنید.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)