یکی از مکانیسم های دفاعی در روانکاوی (( واکنش وارونه )) است. فردی که دچار این مکانیسم دفاعی می شود چنان در دوگانگی گرفتار شده که به دلیل میل بسیار شدیدش به یک سوی دوسوگرایی در جهت معکوس عمل می کند. مثل کسی که شدیدا نسبت به تکانه های جنسی حساس و ضعیف است ولی مایل است در گشت ارشاد به فعالیت بپردازد تا با آنچه بی حجابی می نامد مبارزه کند.
یکی از ویژگی های شگفت انگیز واکنش وارونه ناخودآگاهانه بودن آن است. یعنی چنین فردی فکر می کند واقعا برای رضای خدا با زنان بحث می کند و اتفاقا یکی دیگر از ویژگی های واکنش وارونه افراطی بودن آن است. معمولا وقتی با یک کردار یا پندار یا گفتار افراطی مواجهیم ریشه ماجرا واکنش وارونه است. گویی هر چیزی در این دنیا در نهایت خود به ضد خودش تبدیل می شود.
در طرحواره درمانی به واکنش وارونه جبران افراطی می گویند.

اگر می خواهيد يكپارچه باشيد،
قطعه قطعه شويد.
اگر می خواهيد صاف باشيد،
خميده شويد.
اگر می خواهيد پر باشيد،
خالی شويد.
اگر می خواهيد رستاخيز يابيد،
بميريد.
اگر می خواهيد همه چيز از آن شما باشد،
هيچ نخواهيد.
فرزانه با استقرار در تائو،
به الگويی براي ديگران تبديل می شود.
چون خود را نمی نمايد،
ديگران نورش را می بينند.
چون چيزی برای ثابت كردن ندارد،
ديگران به گفتارش اعتماد می كنند.
چون نمی داند كيست،
ديگران خود را در او می شناسند.
چون هدفی در ذهن ندارد،
در هر چه می كند موفق است.
هنگامی كه فرزانگان كهن می گفتند:
(( اگر مي خواهيد همه چيز از آن شما باشد،
هيچ نخواهيد))،
سخناني بي معنا بر زبان نمی راندند.
تنها با زندگی در تائو
می توانيد حقيقتِ خود باشيد.

و این هم قطعه ای دیگر:

كسی كه روی انگشتانش می ايستد
نمی تواند تعادلش را حفظ كند.
كسی كه عجله می كند
نمی تواند خيلی پيش رود.
كسی كه سعی در درخشيدن می كند
نور وجودش را خاموش می كند.
كسی كه خود را بزرگ می داند
نمي تواند بداند به واقع كيست.
كسي كه بر ديگران فرمان می راند
نمی تواند بر وجود خويش فاتح شود.
كسی كه به كارش می چسبد
چيزی كه ديری بپايد، خلق نمی كند.
اگر می خواهيد با تائو در همانگی قرار گيريد،
كار خود را بكنيد و سپس همه چيز را رها كنيد.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)