10013512_1412828605643433_957488350_n
ژینوساید در جنوب کوردستان (تحت سلطه عراق)
پس از جنگ جهانی اول و متعاقب شکست دولت عثمانی ، از به هم پیوستن جنوب کوردستان، بغداد و موصل در سال 1920 میلادی و با حمایت بریتانیا ، کشور عراق تحت قیومیت بریتانیا تشکیل شد. در سال 1932 میلادی و با پایان قیومیت انگلستان ، این کشور به استقلال رسید و به عضویت سازمان ملل متحد درآمد.
– در سال 34- 1933 م سپاه مشترک عراق و بریتانیا به دنبال قیام منطقه بارزان، تهاجم وسیعی علیه کوردها تدارک دیدند و در مناطق «به روژ»، «مزوی» و «شیروان» 79 روستا را ویران کردند و از مجموع 2.382 واحد مسکونی ، 1.365 خانه را به آتش کشیدند.
در دوران جنگ سرد نیز عراق به یکی از متحدین اتحاد جماهیر شوروی تبدیل شد و شوروی از یکپارچگی عراق حمایت می کرد تا بتواند اهداف و منافعش را در منطقه دنبال کند . از این رو حکومت‌های عراق با پشتوانه شوروی، همهٔ جنبش‌های آزادی خواهانه و استقلال طلبانه کوردی را به شدت سرکوب می‌کرد.
– در تابستان 1961م رژیم عبدالکریم قاسم با بسیج ارتش و تهاجم به مناطق کوردنشین، در مدت یکسال و نیم 3.000 نفر از اهالی شهرها ، زنان و کودکان را قتل عام کرد ، حدود 100.000 نفر آواره شده و 150 روستا و شهرک را با خاک یکسان کرد.
– در تاریخ 11/6/1963 بار دیگر به کوردستان یورش برده و 200 روستا ویران و بیش از 2000 انسان بیگناه کشته شدند.
– در تاریخ 13/6/1963 رژیم بعث، به جان ساکنان روستاهای منطقه «کندیناو» اربیل افتاد و اهالی را قتل عام و مدارس و مساجد را نیز به آتش کشید.
– در تاریخ 9/7/1963 رژیم عراق با اعلام حالت فوق العاده در مناطق کوردنشین ، اقدام گستردهای برای دستگیری و بازداشت کوردها را آغاز نمود. 5.000 نفر بازداشت، 83 نفر در سلیمانیه گلوله باران و 276 نفر اعدام شدند و اجساد آنها در گورهای دسته جمعی دفن شد. همزمان در شهر «کویه» رژیم عراق با حمله به زنان ، کودکان و سالخوردگان بی گناه، 20 نفر را به تیرهای برق بسته و در برابر چشمان مردم گلوله باران کرد.
– از تاریخ 11/6/1963 تا 23/7/1963 مجموعاً 875 روستا ویران شد.
– بر اساس مستندات ، رژیم عراق در فاصله سالهای 1965 و 1966میلادی، از گازهای سمی در کوردستان استفاده کرده است.
– در شهر کرکوک ،علاوه بر تخریب هزاران خانه و آواره کردن هزاران کورد ، 20.000خانوار (بیش از 100.000 نفر) از اعراب بدوی را سکنی دادند ، که اکثریت آنها افسران پلیس ،نیروهای امنیتی و کارمندان اداره اطلاعات ، مخابرات و یا اعراب متعصبی بودند که کوردها را دشمنان خونی خود می پنداشتند.
– در تاریخ 9/9/1963 سپاهی مشترک از نظامیان عراق و سوریه ، برای سرکوب نهضت کوردها در جنوب کوردستان ، به فرماندهی وزیر دفاع عراق تشکیل شد. سپاه سوریه در کنار نیروهای عراق و با پشتیبانی جنگنده های نیروی هوایی، قوای زرهی و سربازان تا دندان مسلح، به نیروهای کورد در مناطق «زاخو» و «دهوک» حمله کردند.
– در ماه آگوست 1969م ارتش عراق به «آکری» حمله کرد و دو روستای «دکا» و «خورت» را به آتش کشید . ساکنان این دو روستا که حدود 67 نفر بودند و در غاری پنهان شده بودند ، همگی در این آتش سوزی سوختند.
– در تاریخ 16/9/1969 سپاه عراق به روستای «صوریا» واقع در مرز ترکیه – عراق – سوریه حمله برد و 60 نفر از اهالی را گلوله باران کرد.
در گزارش ویژه شماره 23 سال 1989 م جامعه بین الملل در لندن که به کوردستان اختصاص دارد، به افشای جنایات در فاصله 1960 تا 1970 میلادی در کوردستان پرداخته است. بر اساس این گزارش 40.000 خانه در 700 روستا ویران ، 300.000 نفر آواره و قریب 60.000 نفر کشته و مجروح شدند. همین گزارش می افزاید در سال 1988م به دنبال بکارگیری سلاح شیمیایی، هزاران نفر کشته و صدها هزار تن به داخل مرزهای ترکیه و ایران پناهنده شدند.
در آغاز دهه هفتاد رژیم عراق با طراحی برنامه های جدید تعریب، سیاست آواره کردن کوردها را دنبال گرفت :
– در سال 1971 و 1972 حدود 40.000 کورد “فیلی” پس از ابطال شناسنامه های عراقی توسط رژیم آن کشور به ایران رانده شدند و این شمار تا پایان سال 1980 به 215.000 نفر رسید. رژیم عراق تمام اموال «فیلی ها» را مصادره کرد.
-در سال 1974 م دور جدید تهاجم نیروهای عراق به کوردستان آغاز و هزاران نفر از اهالی شهرها و روستاهای کوردستان قربانی جنایات رژیم عراق شدند.
-در سال 1975 با اوج گیری نهضت کوردها، سیاست کوچ اجباری کوردها نیز به جنوب عراق تشدید شد و در نوامبر 1975م انجمن حمایت از ملل تحت سلطه در آلمان و جمعیت حقوق بشر هلند اعلام کردند که شمار جابجاشدگان کورد 200.000 نفر، تعداد روستاهای ویران شده 116 عدد و شمار کوردهای «یزیدی» تبعید شده از «سنجار» 25.000 نفر هستند.
– در سال 1976 دستگاههای فرهنگی عراق، کتابهای مربوط به تاریخ کوردها را سوزاندند و همزمان سیاست کوچ اجباری و تعریب با قاطعیت تمام، دنبال می شد. در پایان سال 1976 مجموعاً 300.000 نفر به طرف جنوب عراق رانده شدند و در آغاز سال 1979 شمار رانده شدگان از سرزمین مادری به 700.000 تن رسید و در این مدت 1222 روستا در نواحی «دیاله» «سلیمانیه»، «اربیل»، «کرکوک»، «دهوک» ، موصل و روستاهای واقع در مرزهای عراق و ایران را نیز تخلیه و ویران کردند.
– در سرشماری سال 1976 کوردهای ساکن کرکوک را عرب معرفی کردند.
– در تاریخ 10/7/1963 حدود 40.000 تن از کوردهای ساکن در حومه کرکوک آواره شدند و به جایشان اعراب را سکنی دادند و خانه کوردها با بولدوزز تخریب شد، خواندن و نوشتن به زبان کوردی ممنوع و سیاست «تعریب» نامهای کوردی، غارت اموال مردم و سوزاندن باغها و مزارع با استفاده از پروژه زمین سوخته انجام گرفت.

در سال 1979 م صدام حسین از حزب بعث به قدرت رسید و رئیس جمهور عراق شد. او نیز سیاست های پیشین عراق را با خشونت هرچه تمام تر ادامه داد. در زمان او مسموم نمودن آب آشامیدنی و آزمایش سلاحهای مدرن و شیمیایی بر روی مناطق کوردنشین به طور جدی به دیگر برنامه های رژیم عراق افزوده شد.
– در سال 1983 دستگاههای اطلاعاتی – امنیتی رژیم عراق ، 8.000 نفر از مردان عشیره بارزانی را از خانواده هایشان جدا و قتل عام کردند و اسناد مربوط به دوره عثمانی ، انگلیس ها و حکومت شیخ محمود برزنجی را جمع آوری کرده و سوزاندند.
– در اواسط سپتامبر 1985 در زندان ابوغریب، به دستور صدام حسین 5.000 نفر از زندانیان کورد یکجا گلوله باران شدند.
– درتاریخ 9/6/1984 و1/7/1984 هواپیماهای رژیم عراق با بمباران اردوگاه آوارگان کورد «زیویه» واقع در شرق کوردستان ، زن ، کودک ، پیر و جوان را به خاک وخون کشیدند. در بمباران اول 42نفر کشته و230 تن مجروح شدند ودر بمباران دوم نیز ،2نفر کشته و14 تن دیگر زخمی شدند
– در تاریخ 10/11/1985 در منطقه “آمدی” ،هواپیماهای ارتش عراق با پرتاب عروسکهای حاوی مواد منفجره (بمبهای عروسکی) ،در پی هدف قرار دادن کودکان برآمدند.
– در سالهای 85-1984 رژیم عراق 776 مدرسه در مناطق کوردنشین را تعطیل کرد.
– در ماه نوامبر 1986 م در هجوم به روستای «چیمن »در حومه کرکوک، 150 نفر از اهالی روستا اعم از زن وپیر وجوان جان باختند.
– تا پایان سال 1986 م،بیش از 42.488 کیلو متر مربع از مناطق کوردنشین ،یعنی 41/49% اراضی کوردستان تعریب شده بود و بیش از 1985 روستا و شهر در مناطق کورد نشین تخلیه شده بود.
– درسال 1987م در اثر شیمیایی باران «شیخ وه سان» در دره «بالیسان» منطقه اربیل 360 نفر کشته شدند.
– در 28/6/1987 رژیم عراق شهرستان «سردشت »در کوردستان ایران را با بمب شیمیایی بمباران کرد. در این رویداد 132 نفر جان باختند وبیش از 5.000 تن مجروح شدند.

سازمان عفو بین الملل در تاریخ 14/3/1989 اعلام کرد که در فاصله ماههای سپتامبر واکتبر 1985م، رژیم عراق 300 نوجوان کورد بین 17 تا 23 سال را اعدام کرده است.
– در روزهای 16و17 مارس 1988 رژیم عراق ، کوردستان را بمباران شیمیایی کرد و در روز نخست ، تنها در شهر 70.000 نفری حلبچه ،5.000 کورد بی گناه کشته و حدود 10.000 نفر دیگر در اثر استنشاق گازهای سمی مجروح وآلوده شدند.
– در مارس 1988 بیش از 400نفر از اهالی «قره داغ» سلیمانیه هدف سلاحهای شیمیایی قرار گرفتند و در این سال عراق با جدا کردن مردان و زنان ، دختران بالغ از مادران و پدران ، جدا کردن کودکان از والدین ، عقیم کردن مردان و زنان، جدایی فیزیکی مردان و زنان از یکدیگر و از هم پاشیدن نظام خانواده ، به نسل کشی کوردها بطور سیستماتیک بها داد.
– درمارس1988 میلادی رژیم عراق در سراسر مناطق کورد نشین، زنجیره عملیات وسیعی به نام« انفال» را آغاز کرد که براساس ادعای وزیر دفاع عراق تا 5/9/1989 به طول انجامید و در جریان آن نیروهای بعث عراق که از صدام حسین تکریتی فرمان می‌گرفتند، بیش از 200.000 کورد را قتل عام کردند.
بنا بر آمار تایید شده، تنها در استانهای کرکوک، دیاله، نینوا و صلاح الدین، بیش از3.000 روستا نابود و بیش از 182.000 نفر مردم بی دفاع از سوی ارتش و مخابرات عراق به قتل رسیدند. در همین راستا نیز شهرهای حلبچه، طویلا، خورمال، سید صادق، پینجوین، قلعه دیزه، سنگ سر، جوارتا، قلاچولان و ماوت به تمامی ویران و از سکنه خالی گردیدند.
براساس گزارش نماینده ویژه حقوق بشر،تمام اقدامات رژیم عراق به شیوه ای منظم و سیستماتیک انجام شده است و به :
-ویران کردن 3.839 روستا و شهرک
-تخریب 1.757 مدرسه
– ویران کردن 2.457 مسجد و مکان مذهبی
-تخریب 271 بیمارستان ودرمانگاه
– و کوچ اجباری 219.828 خانوار … در این منطقه انجامیده است.
در طول انفال اکثر اهالی «گرمیان» به زندانهای «نوگره سلمان» منتقل شدند که یکی از زندانیان، وضعیت را چنین تعریف می کند:
” در چهار زندان «نوگره سلمان» 5000 تن از اهالی گرمیان بازداشت بودند و در مدت شش ماه و ده روز، 1875 نفر از زنان ، کودکان و کهنسالان بر اثر گرسنگی، بیماری و شکنجه جان باختند. پس از مرگ هر زندانی، چهار نفر از زندانیان مامور حفر گودال و دفن جسد بدون کفن می شدند. عمق گودالها بسیار کم بود و سگهای اطراف زندان در مدت کوتاهی اجساد را تکه پاره می کردند”
– در تاریخ 25 تا 29 آگوست 1988 بمب افکنهای رژیم عراق، منطقه «دهوک» را شیمیایی باران کردند و 430 خانوار از منطقه بادینان به سوی کوهپایه ها گریختند و در «گه لی بازی» مخفی شدند که 2.470 نفر از آنها زنان و کودکان بودند. در بامداد روز 29 آگوست 1988، هواپیمای رژیم عراق با استفاده از سلاح شیمیایی «گه لی بازی» را بمباران کردند و در نهایت 2.980 نفر را به خاک وخون کشیدند.
در همین راستا و در این مدت تنها در منطقه کرکوک:
1- 781 روستا ویران شد
2- نواحی «قادر کرم»، «نوجول»، «سنگاو»، «ریدار» ، «تیلکو» و «آغجلر» به آتش کشیده شدند.
3- 39.178 خانه در بر سر ساکنان آن خراب شد.
4- 45.777 خانوار آواره و مفقود الاثر شدند.
5- 228.885 نفر به اماکن نامعلوم برده شدند
6- 381 مدرسه، 657 مسجد و 69 بیمارستان ویران شد
7- 52 آب انبار و موتور آب، 42 مرغداری ، 75 آسیاب و 135 چشمه آب نابود شدند.
8- 157 تکیه، خانقاه و مکان مذهبی ویران شد.
9- 1435 زمین زراعی و باغ سوزانده شد.
10- 17.200 دستگاه تراکتور و ماشین آلات کشاورزی به آتش کشیده شد
11- 472.770 راس دام توسط نظامیان عراق غارت و چپاول شد.
12- 570.000 تن گندم و جو و حبوبات به آتش کشیده شد

و در استان دهوک نیز در فاصله سالهای 1985 تا 1987م، 150 روستا ویران شد و پس از آن نیز در هنگام عملیات انفال آمار ویرانی ها به شرح زیر رقم خورد:
1- 233 روستا در آمیدی
2- 35 روستا در آکری
3- 19 روستا در شیخان
4- 100 روستا در زاخو
5- 63 روستا در دهوک ویران شده است.
در گزارشی دیگر از سال 1988 برخی اقدامات دیگر انفال به شرح زیر آمده است:
– بازداشت 7.407 زن کورد در منطقه «زنگنه»، «جباری» و «سنگاو» و انتقال آنها به زندان «دوبز» کرکوک
– زندانی کردن 11.160 زن و کودک در منطقه «یایچی» کرکوک
– بازداشت 7.640 نفر و بردن آنها به مکانهای نامعلوم
– تجاوز جنسی و آزار زنان
– فروش اطفال 6 ماهه تا 1 ساله به بهای 50 دینار به خانواده های عرب

بر اساس گزارشهای فدراسیون جهانی حقوق بشر در پاریس ، حکومت عراق سیاست جابجایی قومی و کوچ اجباری کوردها را در دسامبر 1990 و ژانویه 1991 در چهار شهر بزرگ عراق مجددا آغاز کرده است . بر اساس برآوردهای اولیه تعداد جابجاشدگان سر به دو میلیون نفر می زند .
به دنبال تهاجم ارتش عراق به کویت و جنگ خلیج فارس ، عراق با تحریم‌های اقتصادی روبرو شد و قسمت شمالی و جنوبی آن، منطقه پرواز ممنوع اعلام شد ،با وضع ممنوعیت پرواز به بالای مدار 36 درجه در سال 1991 ، کوردها در خیزش «راپه‌رین» ، توانستند بخشی از مناطق کوردی را تحت کنترل در آورده و حکومتی خودمختار تأسیس کنند .
در 5 آوریل 1991 و به موجب قطعنامه شماره 688 سازمان ملل متحد که با 10 رای موافق (3 مخالف- 2 ممتنع) به تصویب رسید و بیشتر مناطق کوردنشین تحت سلطه عراق ، به صورت منطقه امن و تحت نظر سازمان ملل درآمد و نمایندگان پارلمان کوردستان و هیات وزیران در حکومت کوردستان با رای مردم انتخاب شده و امور سیاسی-فرهنگی و اقتصادی مناطق کوردنشین را خود اداره می کردند.
پس از قیام 1991 که رژیم عراق سلطه بر کوردستان را از دست داد، سیاست محاصره اقتصادی را آغاز کرد و حتی مواد غذایی و مایحتاج روزانه کوردها را نیز تحریم کرد و برای خاطیان مجازات سخت در نظر می گرفت. برای نمونه در روز 15/4/1994 رژیم عراق تعدادی کودک خردسال را که چند کیسه خوراکی به همراه داشتند ، بازداشت و در یک گودال مملو از بنزین خفه کرد.
نهایتاً در پی تهاجم نظامی ایالات متحده آمریکا و همپیمانانش در سال 2003 میلادی، حکومت صدام حسین سرنگون شد و کوردها در قالب عراقی فدرال و دموکراتیک تاکنون به برخی از حقوق خود دست یافته اند.

منابع
– ژینوساید ملت کرد / مارف عمر گول -ترجمه بهزاد خوشحالی
– کردستان و کرد در اسناد محرمانه بریتانیا / بهزاد خوشحالی
– United Nations Security Council Resolutions / قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل متحد

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)