10013512_1412828605643433_957488350_n
ژینوساید در جنوب کوردستان (تحت سلطه عراق)
پس از جنگ جهانی اول و متعاقب شکست دولت عثمانی ، از به هم پیوستن جنوب کوردستان، بغداد و موصل در سال ۱۹۲۰ میلادی و با حمایت بریتانیا ، کشور عراق تحت قیومیت بریتانیا تشکیل شد. در سال ۱۹۳۲ میلادی و با پایان قیومیت انگلستان ، این کشور به استقلال رسید و به عضویت سازمان ملل متحد درآمد.
– در سال ۳۴- ۱۹۳۳ م سپاه مشترك عراق و بريتانيا به دنبال قيام منطقه بارزان، تهاجم وسيعي عليه كوردها تدارک ديدند و در مناطق «به روژ»، «مزوي» و «شيروان» ۷۹ روستا را ويران کردند و از مجموع ۲.۳۸۲ واحد مسكوني ، ۱.۳۶۵ خانه را به آتش کشیدند.
در دوران جنگ سرد نیز عراق به یکی از متحدین اتحاد جماهیر شوروی تبدیل شد و شوروی از یکپارچگی عراق حمایت می کرد تا بتواند اهداف و منافعش را در منطقه دنبال کند . از این رو حکومت‌های عراق با پشتوانه شوروی، همهٔ جنبش‌های آزادی خواهانه و استقلال طلبانه کوردی را به شدت سرکوب می‌کرد.
– در تابستان ۱۹۶۱م رژيم عبدالكريم قاسم با بسيج ارتش و تهاجم به مناطق كوردنشين، در مدت يكسال و نيم ۳.۰۰۰ نفر از اهالي شهرها ، زنان و كودكان را قتل عام كرد ، حدود ۱۰۰.۰۰۰ نفر آواره شده و ۱۵۰ روستا و شهرك را با خاک يكسان کرد.
– در تاريخ ۱۱/۶/۱۹۶۳ بار ديگر به کوردستان یورش برده و ۲۰۰ روستا ويران و بيش از ۲۰۰۰ انسان بيگناه کشته شدند.
– در تاريخ ۱۳/۶/۱۹۶۳ رژيم بعث، به جان ساكنان روستاهاي منطقه «كنديناو» اربيل افتاد و اهالی را قتل عام و مدارس و مساجد را نيز به آتش كشيد.
– در تاريخ ۹/۷/۱۹۶۳ رژيم عراق با اعلام حالت فوق العاده در مناطق كوردنشين ، اقدام گستردهاي براي دستگيري و بازداشت كوردها را آغاز نمود. ۵.۰۰۰ نفر بازداشت، ۸۳ نفر در سليمانيه گلوله باران و ۲۷۶ نفر اعدام شدند و اجساد آنها در گورهاي دسته جمعي دفن شد. همزمان در شهر «كويه» رژيم عراق با حمله به زنان ، كودكان و سالخوردگان بي گناه، ۲۰ نفر را به تيرهاي برق بسته و در برابر چشمان مردم گلوله باران كرد.
– از تاريخ ۱۱/۶/۱۹۶۳ تا ۲۳/۷/۱۹۶۳ مجموعاً ۸۷۵ روستا ويران شد.
– بر اساس مستندات ، رژيم عراق در فاصله سالهاي ۱۹۶۵ و ۱۹۶۶میلادی، از گازهاي سمي در كوردستان استفاده كرده است.
– در شهر كركوك ،علاوه بر تخريب هزاران خانه و آواره کردن هزاران كورد ، ۲۰.۰۰۰خانوار (بیش از ۱۰۰.۰۰۰ نفر) از اعراب بدوي را سكني دادند ، که اكثريت آنها افسران پليس ،نيروهاي امنيتي و كارمندان اداره اطلاعات ، مخابرات و یا اعراب متعصبي بودند كه كوردها را دشمنان خوني خود مي پنداشتند.
– در تاريخ ۹/۹/۱۹۶۳ سپاهي مشترک از نظاميان عراق و سوريه ، برای سركوب نهضت كوردها در جنوب كوردستان ، به فرماندهي وزير دفاع عراق تشكيل شد. سپاه سوريه در كنار نيروهاي عراق و با پشتيباني جنگنده هاي نيروي هوايي، قوای زرهي و سربازان تا دندان مسلح، به نيروهاي كورد در مناطق «زاخو» و «دهوك» حمله كردند.
– در ماه آگوست ۱۹۶۹م ارتش عراق به «آكري» حمله كرد و دو روستاي «دكا» و «خورت» را به آتش كشيد . ساكنان اين دو روستا كه حدود ۶۷ نفر بودند و در غاري پنهان شده بودند ، همگي در این آتش سوزی سوختند.
– در تاريخ ۱۶/۹/۱۹۶۹ سپاه عراق به روستاي «صوريا» واقع در مرز تركيه – عراق – سوريه حمله برد و ۶۰ نفر از اهالي را گلوله باران كرد.
در گزارش ويژه شماره ۲۳ سال ۱۹۸۹ م جامعه بين الملل در لندن كه به كوردستان اختصاص دارد، به افشاي جنايات در فاصله ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۰ میلادی در كوردستان پرداخته است. بر اساس اين گزارش ۴۰.۰۰۰ خانه در ۷۰۰ روستا ويران ، ۳۰۰.۰۰۰ نفر آواره و قريب ۶۰.۰۰۰ نفر كشته و مجروح شدند. همين گزارش مي افزايد در سال ۱۹۸۸م به دنبال بكارگيري سلاح شيميايي، هزاران نفر كشته و صدها هزار تن به داخل مرزهای تركيه و ايران پناهنده شدند.
در آغاز دهه هفتاد رژيم عراق با طراحي برنامه هاي جديد تعریب، سياست آواره كردن كوردها را دنبال گرفت :
– در سال ۱۹۷۱ و ۱۹۷۲ حدود ۴۰.۰۰۰ كورد “فيلي” پس از ابطال شناسنامه هاي عراقي توسط رژيم آن كشور به ايران رانده شدند و این شمار تا پايان سال ۱۹۸۰ به ۲۱۵.۰۰۰ نفر رسيد. رژيم عراق تمام اموال «فيلي ها» را مصادره كرد.
-در سال ۱۹۷۴ م دور جديد تهاجم نيروهاي عراق به كوردستان آغاز و هزاران نفر از اهالي شهرها و روستاهاي كوردستان قرباني جنايات رژيم عراق شدند.
-در سال ۱۹۷۵ با اوج گيري نهضت كوردها، سياست كوچ اجباري كوردها نیز به جنوب عراق تشديد شد و در نوامبر ۱۹۷۵م انجمن حمايت از ملل تحت سلطه در آلمان و جمعيت حقوق بشر هلند اعلام كردند كه شمار جابجاشدگان كورد ۲۰۰.۰۰۰ نفر، تعداد روستاهاي ويران شده ۱۱۶ عدد و شمار كوردهاي «يزيدي» تبعيد شده از «سنجار» ۲۵.۰۰۰ نفر هستند.
– در سال ۱۹۷۶ دستگاههاي فرهنگي عراق، كتابهاي مربوط به تاريخ كوردها را سوزاندند و همزمان سياست كوچ اجباري و تعريب با قاطعيت تمام، دنبال مي شد. در پايان سال ۱۹۷۶ مجموعاً ۳۰۰.۰۰۰ نفر به طرف جنوب عراق رانده شدند و در آغاز سال ۱۹۷۹ شمار رانده شدگان از سرزمين مادري به ۷۰۰.۰۰۰ تن رسيد و در اين مدت ۱۲۲۲ روستا در نواحي «دياله» «سليمانيه»، «اربيل»، «كركوك»، «دهوك» ، موصل و روستاهاي واقع در مرزهاي عراق و ايران را نيز تخليه و ويران كردند.
– در سرشماري سال ۱۹۷۶ كوردهاي ساكن كركوک را عرب معرفي كردند.
– در تاريخ ۱۰/۷/۱۹۶۳ حدود ۴۰.۰۰۰ تن از كوردهاي ساكن در حومه كركوک آواره شدند و به جایشان اعراب را سكني دادند و خانه كوردها با بولدوزز تخريب شد، خواندن و نوشتن به زبان كوردی ممنوع و سياست «تعريب» نامهای كوردی، غارت اموال مردم و سوزاندن باغها و مزارع با استفاده از پروژه زمين سوخته انجام گرفت.

در سال ۱۹۷۹ م صدام حسین از حزب بعث به قدرت رسید و رئیس جمهور عراق شد. او نیز سیاست های پیشین عراق را با خشونت هرچه تمام تر ادامه داد. در زمان او مسموم نمودن آب آشامیدنی و آزمايش سلاحهاي مدرن و شیمیایی بر روی مناطق كوردنشين به طور جدی به ديگر برنامه هاي رژيم عراق افزوده شد.
– در سال ۱۹۸۳ دستگاههاي اطلاعاتي – امنيتي رژيم عراق ، ۸.۰۰۰ نفر از مردان عشيره بارزانی را از خانواده هايشان جدا و قتل عام كردند و اسناد مربوط به دوره عثماني ، انگليس ها و حكومت شيخ محمود برزنجی را جمع آوري كرده و سوزاندند.
– در اواسط سپتامبر ۱۹۸۵ در زندان ابوغریب، به دستور صدام حسین ۵.۰۰۰ نفر از زندانيان کورد یکجا گلوله باران شدند.
– درتاريخ ۹/۶/۱۹۸۴ و۱/۷/۱۹۸۴ هواپيماهاي رژيم عراق با بمباران اردوگاه آوارگان کورد «زيويه» واقع در شرق کوردستان ، زن ، کودک ، پیر و جوان را به خاك وخون كشيدند. در بمباران اول ۴۲نفر كشته و۲۳۰ تن مجروح شدند ودر بمباران دوم نيز ،۲نفر كشته و۱۴ تن دیگر زخمي شدند
– در تاريخ ۱۰/۱۱/۱۹۸۵ در منطقه “آمدی” ،هواپيماهای ارتش عراق با پرتاب عروسكهاي حاوي مواد منفجره (بمبهای عروسکی) ،در پی هدف قرار دادن کودکان برآمدند.
– در سالهاي ۸۵-۱۹۸۴ رژيم عراق ۷۷۶ مدرسه در مناطق كوردنشين را تعطيل كرد.
– در ماه نوامبر ۱۹۸۶ م در هجوم به روستاي «چيمن »در حومة كركوک، ۱۵۰ نفر از اهالي روستا اعم از زن وپير وجوان جان باختند.
– تا پايان سال ۱۹۸۶ م،بيش از ۴۲.۴۸۸ كيلو متر مربع از مناطق كوردنشين ،يعني ۴۱/۴۹% اراضی کوردستان تعريب شده بود و بيش از ۱۹۸۵ روستا و شهر در مناطق كورد نشين تخلیه شده بود.
– درسال ۱۹۸۷م در اثر شيميايي باران «شيخ وه سان» در دره «باليسان» منطقه اربيل ۳۶۰ نفر كشته شدند.
– در ۲۸/۶/۱۹۸۷ رژيم عراق شهرستان «سردشت »در کوردستان ايران را با بمب شيميايي بمباران كرد. در اين رويداد ۱۳۲ نفر جان باختند وبيش از ۵.۰۰۰ تن مجروح شدند.

سازمان عفو بین الملل در تاريخ ۱۴/۳/۱۹۸۹ اعلام كرد كه در فاصلة ماههاي سپتامبر واكتبر ۱۹۸۵م، رژيم عراق ۳۰۰ نوجوان كورد بين ۱۷ تا ۲۳ سال را اعدام كرده است.
– در روزهاي ۱۶و۱۷ مارس ۱۹۸۸ رژيم عراق ، كوردستان را بمباران شيميايي کرد و در روز نخست ، تنها در شهر ۷۰.۰۰۰ نفری حلبچه ،۵.۰۰۰ کورد بی گناه کشته و حدود ۱۰.۰۰۰ نفر ديگر در اثر استنشاق گازهاي سمی مجروح وآلوده شدند.
– در مارس ۱۹۸۸ بيش از ۴۰۰نفر از اهالي «قره داغ» سليمانيه هدف سلاحهاي شيميايي قرار گرفتند و در این سال عراق با جدا كردن مردان و زنان ، دختران بالغ از مادران و پدران ، جدا کردن كودكان از والدين ، عقيم كردن مردان و زنان، جدايي فيزيكي مردان و زنان از يكديگر و از هم پاشيدن نظام خانواده ، به نسل کشی کوردها بطور سیستماتیک بها داد.
– درمارس۱۹۸۸ میلادی رژيم عراق در سراسر مناطق كورد نشين، زنجيره عمليات وسیعی به نام« انفال» را آغاز كرد که براساس ادعاي وزير دفاع عراق تا ۵/۹/۱۹۸۹ به طول انجاميد و در جریان آن نیروهای بعث عراق که از صدام حسین تکریتی فرمان می‌گرفتند، بیش از ۲۰۰.۰۰۰ کورد را قتل عام کردند.
بنا بر آمار تایید شده، تنها در استانهای کرکوک، دیاله، نینوا و صلاح الدین، بیش از۳.۰۰۰ روستا نابود و بیش از ۱۸۲.۰۰۰ نفر مردم بی دفاع از سوی ارتش و مخابرات عراق به قتل رسیدند. در همین راستا نیز شهرهای حلبچه، طویلا، خورمال، سید صادق، پینجوین، قلعه دیزه، سنگ سر، جوارتا، قلاچولان و ماوت به تمامی ویران و از سکنه خالی گردیدند.
براساس گزارش نماينده ويژه حقوق بشر،تمام اقدامات رژيم عراق به شيوه ای منظم و سيستماتيک انجام شده است و به :
-ويران كردن ۳.۸۳۹ روستا و شهرک
-تخريب ۱.۷۵۷ مدرسه
– ويران كردن ۲.۴۵۷ مسجد و مكان مذهبی
-تخريب ۲۷۱ بيمارستان ودرمانگاه
– و كوچ اجباري ۲۱۹.۸۲۸ خانوار … در این منطقه انجامیده است.
در طول انفال اكثر اهالي «گرميان» به زندانهاي «نوگره سلمان» منتقل شدند که يكي از زندانيان، وضعيت را چنين تعريف مي كند:
” در چهار زندان «نوگره سلمان» ۵۰۰۰ تن از اهالي گرميان بازداشت بودند و در مدت شش ماه و ده روز، ۱۸۷۵ نفر از زنان ، كودكان و کهنسالان بر اثر گرسنگي، بيماري و شكنجه جان باختند. پس از مرگ هر زنداني، چهار نفر از زندانيان مامور حفر گودال و دفن جسد بدون كفن مي شدند. عمق گودالها بسيار كم بود و سگهاي اطراف زندان در مدت كوتاهي اجساد را تكه پاره مي كردند”
– در تاريخ ۲۵ تا ۲۹ آگوست ۱۹۸۸ بمب افكنهاي رژيم عراق، منطقه «دهوک» را شيميايي باران كردند و ۴۳۰ خانوار از منطقه بادینان به سوي كوهپايه ها گريختند و در «گه لی بازی» مخفي شدند كه ۲.۴۷۰ نفر از آنها زنان و كودكان بودند. در بامداد روز ۲۹ آگوست ۱۹۸۸، هواپيماي رژيم عراق با استفاده از سلاح شيميايی «گه لی بازی» را بمباران كردند و در نهايت ۲.۹۸۰ نفر را به خاک وخون کشیدند.
در همین راستا و در این مدت تنها در منطقه كركوک:
۱- ۷۸۱ روستا ويران شد
۲- نواحي «قادر كرم»، «نوجول»، «سنگاو»، «ريدار» ، «تيلكو» و «آغجلر» به آتش كشيده شدند.
۳- ۳۹.۱۷۸ خانه در بر سر ساكنان آن خراب شد.
۴- ۴۵.۷۷۷ خانوار آواره و مفقود الاثر شدند.
۵- ۲۲۸.۸۸۵ نفر به اماکن نامعلوم برده شدند
۶- ۳۸۱ مدرسه، ۶۵۷ مسجد و ۶۹ بيمارستان ويران شد
۷- ۵۲ آب انبار و موتور آب، ۴۲ مرغداري ، ۷۵ آسياب و ۱۳۵ چشمه آب نابود شدند.
۸- ۱۵۷ تكيه، خانقاه و مكان مذهبی ويران شد.
۹- ۱۴۳۵ زمين زراعی و باغ سوزانده شد.
۱۰- ۱۷.۲۰۰ دستگاه تراكتور و ماشين آلات كشاورزی به آتش كشيده شد
۱۱- ۴۷۲.۷۷۰ راس دام توسط نظاميان عراق غارت و چپاول شد.
۱۲- ۵۷۰.۰۰۰ تن گندم و جو و حبوبات به آتش كشيده شد

و در استان دهوک نيز در فاصله سالهاي ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۷م، ۱۵۰ روستا ويران شد و پس از آن نیز در هنگام عمليات انفال آمار ويراني ها به شرح زير رقم خورد:
۱- ۲۳۳ روستا در آميدي
۲- ۳۵ روستا در آكري
۳- ۱۹ روستا در شيخان
۴- ۱۰۰ روستا در زاخو
۵- ۶۳ روستا در دهوک ویران شده است.
در گزارشی دیگر از سال ۱۹۸۸ برخی اقدامات دیگر انفال به شرح زير آمده است:
– بازداشت ۷.۴۰۷ زن كورد در منطقه «زنگنه»، «جباری» و «سنگاو» و انتقال آنها به زندان «دوبز» كركوک
– زندانی کردن ۱۱.۱۶۰ زن و کودک در منطقه «يايچی» كركوک
– بازداشت ۷.۶۴۰ نفر و بردن آنها به مكانهاي نامعلوم
– تجاوز جنسي و آزار زنان
– فروش اطفال ۶ ماهه تا ۱ ساله به بهاي ۵۰ دينار به خانواده هاي عرب

بر اساس گزارشهای فدراسيون جهاني حقوق بشر در پاريس ، حكومت عراق سياست جابجايي قومي و كوچ اجباري كوردها را در دسامبر ۱۹۹۰ و ژانويه ۱۹۹۱ در چهار شهر بزرگ عراق مجددا آغاز كرده است . بر اساس برآوردهاي اوليه تعداد جابجاشدگان سر به دو ميليون نفر مي زند .
به دنبال تهاجم ارتش عراق به کویت و جنگ خلیج فارس ، عراق با تحریم‌های اقتصادی روبرو شد و قسمت شمالی و جنوبی آن، منطقه پرواز ممنوع اعلام شد ،با وضع ممنوعیت پرواز به بالای مدار ۳۶ درجه در سال ۱۹۹۱ ، کوردها در خیزش «راپه‌رین» ، توانستند بخشی از مناطق کوردی را تحت کنترل در آورده و حکومتی خودمختار تأسیس کنند .
در ۵ آوریل ۱۹۹۱ و به موجب قطعنامه شماره ۶۸۸ سازمان ملل متحد که با ۱۰ رای موافق (۳ مخالف- ۲ ممتنع) به تصویب رسید و بيشتر مناطق كوردنشين تحت سلطه عراق ، به صورت منطقه امن و تحت نظر سازمان ملل درآمد و نمايندگان پارلمان كوردستان و هيات وزيران در حكومت كوردستان با رای مردم انتخاب شده و امور سیاسی-فرهنگی و اقتصادی مناطق كوردنشين را خود اداره مي كردند.
پس از قيام ۱۹۹۱ كه رژيم عراق سلطه بر كوردستان را از دست داد، سياست محاصره اقتصادي را آغاز کرد و حتي مواد غذایی و مایحتاج روزانه كوردها را نیز تحریم کرد و برای خاطیان مجازات سخت در نظر می گرفت. برای نمونه در روز ۱۵/۴/۱۹۹۴ رژيم عراق تعدادی كودک خردسال را كه چند كيسه خوراكي به همراه داشتند ، بازداشت و در يک گودال مملو از بنزين خفه كرد.
نهایتاً در پی تهاجم نظامی ایالات متحده آمریکا و همپیمانانش در سال ۲۰۰۳ میلادی، حکومت صدام حسین سرنگون شد و کوردها در قالب عراقی فدرال و دموکراتیک تاکنون به برخی از حقوق خود دست یافته اند.

منابع
– ژینوساید ملت کرد / مارف عمر گول -ترجمه بهزاد خوشحالی
– کردستان و کرد در اسناد محرمانه بریتانیا / بهزاد خوشحالی
– United Nations Security Council Resolutions / قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل متحد

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)