روز هشتم مارس برابر با روز جهانی زن است که برای نخستین بار توسط حزب سوسیالیست آمریکا در سال ۱۹۰۹ گرامی داشته شد و در سال ۱۹۱۰ توسط انجمن بینالمللی زنان سوسیالیست پیشنهاد داده شد که در نهایت در سال ۱۹۷۷ توسط سازمان ملل متحد به عنوان یک روز جهانی تثبیت شد!
اما در ایران، نخستین تلاش برای حق و حقوق زنان پبش از انقلاب مشروطه زده شد و زنانی مانند «بیبیخانم استرآبادی»، «زینب پاشا» و «طاهره قروهالعین» از حقوق زنان از جمله حق تدریس زنان و حجاب اختیاری دفاع کردند!
در جریان انقلاب مشروطه هم زنان ایران پیشرو بودند و با تشکلهایی مانند «اتحادیه غیبی زنان» فعال بودند! این اتحادیه به صراحت در امور سیاسی دخالتگر بود و از اصلاحات صریح سیاسی و اجتماعی دفاع میکرد! در سالهای بعد نیز این اتحادیه تاثیرات خود را گذاشت و باعث شد «انجمن آزادی زنان»، «پیک سعادت نسوان رشت» «هیأت زنان اصفهان» تاسیس شده و روزنامه «زبان زنان» منتشر شود که از حقوق برابر زنان دفاع میکردند!
اما نخستین روز جهانی زن در ایران در سال ۱۹۲۱ در بندرانزلی جشن گرفته شد و در همان سال «مجمع انقلابی زنان شیراز» تشکیل شد که از حقوق برابر برای زنان حمایت کرد که فورا توسط حکومت «رضاشاه» ممنوعه اعلام شد!
اما آغاز جنگ جهانی دوم و تصرف ایران توسط قوای شوروی و بریتانیا اما موقعیتی به وجود آورد که دو دولت محلی خودمختار در ایران به نامهای «جمهوری دموکرات آذربایجان» و «جمهوری دموکرات کُردستان» پای بگیرند که هر دو، حق رای زنان و حقوق برابر زنان را تصویب کردند!
اما با پایان جنگ جهانی دوم و سرکوب این دو دولت محلی توسط حکومت وقت سلطنتی، «محمدرضا پهلوی» پادشاه وقت ایران برای جلوگیری از نفوذ چپها که در «انجمن دموکراتیک زنان ایران» از حقوق زنان دفاع میکردند و برای عقب نماندن از دستاوردهای برابری جنسی و جنسیتی دو دولت محلی در آذربایجان و کُردستان دست به برخی اصلاحات سیاسی به سود زنان زد که در نتیجه در سال ۱۹۶۲ حق رأی به زنان داده شد! اما همچنان زنان حقوق برابر محروم بودند!
با پیروزی انقلاب ۱۹۷۹ که اسلامیستها به رهبری روحالله خمینی آن را رهبری کردند تمام دستاوردهای حقوق زنان متوقف شد و از حکومت وقت فورا با حجاب اجباری علیه زنان وارد عمل شد! به دنبال این اقدام زنان ایران در هشتم مارس ۱۳۵۷ با شعار «ما انقلاب نکردیم که به عقب برگردیم» علیه حکومت اسلامی خمینی تظاهرات کردند که با سرکوب روبرو شدند! این رویارویی آغاز درگیری زنان با حکومت اسلامی ولایتفقیه بود!
زنان در ایران تحت حاکمیت رژیم ملاها، نه تنها حجاب اختیاری را از دست دادند بلکه حکومت حتی با «گشت ارشاد اسلامی» و «حجاببانان حکومتی» زنان ایران را برای رعایت نکردن آن به قتل رساند! اما زنستیزی رژیم اسلامی ایران به این موارد خلاصه نشد چرا که رژیم ارزش زنان را به کمتر از مردان اعلام و آنان را ناقصالعقل خواند و در گفتمان خود از زنان ابژههای جنسی ساخت که گویا وظیفهای جز فرزندآوری ندارند! همچنین رژیم اسلامی با ناموسانگاری زنان نه تنها آزادی فردی زنان را گرفت بلکه آنان را بخشی از مایملک مردان اعلام کرد که اگر اقدامی خلاف سخن مردان بگویند باید جانشان گرفته شود! گفتمانی که عملاً باعث گسترش پدیده زنکشی در ایران شده است به گونهای که در سال ۲۰۲۵ دست کم ۲۰۷ زن توسط خانواده خود به قتل رسیدهاند!
اما زنان ایران متوقف نشدند و در هر بزنگاهی مقابل رژیم اسلامی قرار گرفتهاند و ندای آزادی را سر دادند که جلوه با شکوه آن را در خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» دیدیم که در تبلور آن خیزش و ندای که از بانگ «زن» برای «زندگی» در جهت «آزادی ایران» سر داده شد خیزش انقلابی ۱۴۰۴ پدید آمد که باز هم زنان در آن نقش کلیدی داشتند و دستکم بر اساس آمار نامهایی تا کنون منتشر شده ۲۵۰ زن در این خیزش جان خود را از دست دادهاند! جانهایی که به ما فقط یک پیام را میرسانند و آن این است: «رهایی زنان در ایران تنها در گِرو سرنگونی رژیم ولایتفقیه است و تا زمانی این رژیم بر سرکار باشد هیچگاه به حق و حقوق برابر خود نمیرسند!»
از همین رو باید زنان سازمانیافته در اتحاد با مردان برابریخواه گام برداشته و برای آینده دموکراتیک تلاش کنند که نه تنها به حقوق برابر خود دست یافتهاند بلکه ایرانی سرشار از دموکراسی، آزادی و عدالت اجتماعی پدیدار کردهاند که دیگر هیچ فردی به علت هویتی که دارد مورد تبعیض قرار نمیگیرد! از همین رو برای ساختن چنین ایرانی باید تلاش کرد و دست از کوشش برنداشت!
✍️کارن ایزدی، فعال مدنی کوئیر-فمینیست چپ
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.