کمبود ۱۰۰ هزار پرستار در ایران
نظام سلامت ایران سالهاست با بحران کمبود پرستار دستوپنجه نرم میکند و این معضل نهتنها کیفیت خدمات درمانی را کاهش داده، بلکه فشار طاقتفرسایی بر دوش پرستاران شاغل گذاشته است.
بر اساس گزارشهای رسمی، کشور به حدود ۱۰۰ هزار پرستار بیشتر از تعداد فعلی نیاز دارد تا بتواند استانداردهای حداقلی مراقبت را تأمین کند.
اما چرا این کمبود ایجاد شده و ریشههای آن چیست؟ پاسخ در ترکیبی از سوءمدیریت، بیتوجهی به نیازهای پرستاران و سیاستهای ناکارآمد نهفته است.
یکی از دلایل اصلی کمبود پرستار، مهاجرت گسترده این قشر است. سالانه بیش از ۳ هزار پرستار به دلیل شرایط نامناسب کاری و درآمدی، ایران را ترک میکنند.
در حالی که در کشورهای دیگر حقوق پرستاران بهطور متوسط ۱۰ برابر ایران است، اینجا یک پرستار با حقوقی حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیون تومان باید شیفتهای اجباری و طاقتفرسا را تحمل کند.
این تفاوت فاحش، انگیزهای قوی برای ترک کشور ایجاد کرده و نظام سلامت را از نیروهای باتجربه خالی میکند.
وقتی یک پرستار در اروپا یا کشورهای حاشیه خلیج فارس میتواند ماهانه ۲ تا ۳ هزار دلار درآمد داشته باشد، چرا باید در ایران بماند و با فشار کاری و بیاحترامی روبهرو شود؟
دلیل دیگر، عدم جذب کافی پرستار جدید است. با وجود فارغالتحصیلی سالانه ۹ هزار نفر از رشته پرستاری، بسیاری از آنها یا بیکار میمانند یا به دلیل قراردادهای موقت و شرکتی، از ورود به حرفه منصرف میشوند.
وزارت بهداشت در پنج سال اخیر تنها ۳۵ هزار پرستار جذب کرده، اما بیش از ۷ هزار نفر در همین مدت بازنشسته شدهاند.
۱۵ ساعت شیفت کاری و فرسودگی جسم و جان و روان
این یعنی حتی جایگزینی نیروهای ازدسترفته هم بهدرستی انجام نمیشود.
پرستاران شاغل هم به دلیل کمبود نیرو مجبورند اضافهکاری اجباری داشته باشند؛ گاهی تا ۱۵۰ ساعت در ماه، که فرسودگی جسمی و روانی را به دنبال دارد.
این چرخه معیوب، کیفیت مراقبت از بیماران را پایین میآورد و پرستاران را به مرز فروپاشی میرساند.
سیاستهای ناکارآمد آموزشی هم به این بحران دامن زده است. ظرفیت دانشگاهها برای تربیت پرستار با نیاز واقعی کشور همخوانی ندارد.
در حالی که استاندارد جهانی نسبت پرستار به تخت بیمارستانی ۲.۵ است، در ایران این عدد به ۰.۸ میرسد.
این شکاف عظیم نشاندهنده بیبرنامگی در تربیت نیروی انسانی است. از سوی دیگر، طرحهایی مثل استفاده از دانشجویان ترم ششم پرستاری یا تربیت کمکپرستار با دورههای کوتاهمدت، نهتنها مشکل را حل نکرده، بلکه به گفته پرستاران، «سلامت مردم را با غیرفنینگری تهدید میکند».
این اقدامات، کیفیت خدمات را قربانی کمیت کرده و اعتماد به حرفه پرستاری را خدشهدار ساخته است.
فشار کاری و شرایط نامناسب هم از عوامل تشدیدکننده است. یک پرستار در ایران گاهی مسئول مراقبت از ۱۵ بیمار در یک شیفت است، در حالی که استاندارد جهانی ۴ تا ۶ بیمار است.
این حجم کار، نهتنها فرصت استراحت را از پرستار میگیرد، بلکه احتمال خطای پزشکی را بالا میبرد.
گزارشهایی از مرگ بیماران به دلیل کمبود پرستار وجود دارد، اما این موضوع کمتر مورد توجه قرار میگیرد.
پرستاران از فرسودگی شغلی، کاهش رضایتمندی و حتی مشکلات خانوادگی ناشی از شیفتهای طولانی رنج میبرند، اما صدای اعتراضشان به جایی نمیرسد.
پرستاران سرمایه کشور یا هزینه برای حاکمیت؟
تبعیض در پرداختها هم زخمی کهنه بر پیکر پرستاری است. در حالی که پزشکان از کارانههای چنددهمیلیونی برخوردارند، پرستاران برای اضافهکاری اجباری تنها ۱ تا ۲ میلیون تومان دریافت میکنند.
قانون تعرفهگذاری خدمات پرستاری که ۱۴ سال پیش تصویب شد، بهدرستی اجرا نشده و به جای رفع تبعیض، نارضایتی را بیشتر کرده است.
این بیعدالتی، انگیزه پرستاران را برای ادامه کار کم میکند و بسیاری را به فکر استعفا یا مهاجرت میاندازد. وقتی یک پرستار میبیند تلاشش دیده نمیشود، چرا باید بماند؟
اما همه این مشکلات به پای حکومت و بیتوجهی آن نوشته میشود. نظام حاکم نهتنها عزمی برای حل بحران کمبود پرستار نشان نداده، بلکه با سیاستهای خود آن را تشدید کرده است.
بودجهای که باید صرف استخدام پرستار و بهبود شرایط کاری شود، در جاهای دیگر خرج میشود و مطالبات ۷.۵ هزار میلیارد تومانی پرستاران ماهها معوق میماند.
اعتراضات پرستاران با شعارهایی مثل «حقمونو نگیریم، شیفتمونو نمیریم» بارها سرکوب شده و وعدههای توخالی جایگزین اقدام عملی شده است.
حکومت به جای شنیدن صدای پرستاران، صورتمسئله را پاک میکند.
در حالی که روزانه ۵ تا ۶ پرستار مهاجرت میکنند، وزارت بهداشت حتی به اندازه خروجی سالانه پرستار جذب نمیکند.
این بیتفاوتی، جان بیماران را به خطر انداخته و پرستاران را به امان خدا رها کرده است. وقتی یک پرستار به دلیل فشار کاری دچار ایست قلبی میشود یا در خواب میمیرد، کسی پاسخگو نیست.
این نظام، پرستاران را نه سرمایه، بلکه هزینه میبیند، بیتوجهی حکومت، سیستمی را ساخته که در آن پرستار، بیمار و سلامت جامعه همه قربانیاند.
[کمبود پرستار در ایران، تهدیدی جدی برای جان بیماران]
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.