آینده سوریه و «اسد»

وضعیت سوریه بسیار پیچیده است و از لحاظ انسانی تاسف‌برانگیز. هر ناظری که به رویدادهای سوریه می‌نگرد، قبل از هر چیز به پیداکردن راه‌حلی سیاسی می‌اندیشد. با این حال سیاستمداران و قدرت‌های بزرگ ضمن اینکه از رویدادهای سوریه متاسف می‌شوند، به‌دنبال منافع ملی خود نیز هستند و به راهکارهایی فکر می‌کنند که اگر در کوتاه‌مدت مسایل انسانی را حل نمی‌کند اما در درازمدت منافع ملی آنها را تامین می‌کند. این امر پارادوکسی به‌وجود می‌آورد و سیاستمداران را میان مسایل حقوق بشری و تامین منافع ملی درگیر می‌کند. در چنین فضایی نشست‌های مشترک سه کشور آمریکا، انگلیس و فرانسه برای پیدا کردن راه‌حل سیاسی نشان‌دهنده این است که حداقل بخش رسمی جامعه جهانی از پیداکردن راه‌حل عاجز است چرا که منافع ملی این کشورها با هم همسو نیست. اگر دغدغه قدرت‌های جهانی فقط مردم سوریه بود مطمئنا چین و روسیه در کنار دیگر کشورهای تاثیرگذار، راه‌حل‌هایی برای نجات مردم سوریه پیدا می‌کردند اما از آنجا که هر کدام از این کشورها منافع خاص خود را دارند و می‌خواهند از وضعیت سوریه استفاده ببرند، بنابراین راه‌حل‌های انسانی تحت تاثیر دغدغه‌های بزرگ حفظ منافع ملی قرار می‌گیرد و در اولویت قرار نمی‌گیرد. پیش‌تر اجلاس ژنو با محور راه‌حل سیاسی برگزار شده بود. در آن زمان بحران سوریه اوج نگرفته و تلفات انسانی شدید نشده بود اما همان زمان روسیه با طرح پیشنهادی آمریکا و متحدانش برای دولت انتقالی بدون اسد موافق نبود.
روس‌ها معتقد بودند دولت انتقالی باید با اسد باشد و مخالفان نیز در قدرت سهیم شوند. به اعتقاد روس‌ها اسد باید بخشی از راه‌حل باشد. اما آمریکا و متحدانش همان‌طور که کری اخیرا گفته حکومت اسد را مشروع نمی‌دانند. این اختلاف، اختلاف کمی نیست اما با توجه به سنگینی تلفات انسانی به‌خصوص بعد از حملات شیمیایی حومه دمشق به‌نظر می‌رسد جامعه جهانی تا حدی در مواضع خود انعطاف نشان داده و به همدیگر نزدیک شده‌اند. گزارش دبیرکل سازمان‌ملل در مورد حملات شیمیایی نیز می‌تواند محرک جدیدی در مسیر پیداکردن راه‌حل برای سوریه باشد. این موضوع کمک می‌کند که آمریکا و متحدانش از یک طرف و روسیه و هم‌پیمانانش از طرف دیگر با انعطاف‌پذیری و احساس مسوولیت بیشتری مذاکرات دیپلماتیک را دنبال کنند. افکار عمومی نیز از اخبار ناگوار سوریه خسته شده است که این امر نیز می‌تواند اهرم فشاری برای پیگیری راه‌حل سیاسی باشد. از دیگر سو دولت اسد نیز از تداوم این وضعیت راضی نیست. از این‌رو اگر مذاکرات میان آمریکا و روسیه و متحدانشان دنبال شود و پیام‌های جدی برای اسد فرستاده شود، شاید در آینده پیام‌های امیدبخشی در مورد سوریه دریافت کنیم. به هر حال، حکومت فعلی سوریه چه با اسد و چه بدون او بخشی از راه‌حل سوریه است و نمی‌توانیم این طیف را از روند صلح سوریه حذف کنیم. پراکندگی مطالبات به نحوی است که هیچ نیروی سیاسی نمی‌تواند مدعی باشد که تمام تمایلات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی سوری‌ها را به‌تنهایی نمایندگی کند. در یک راه‌حل پایدار حضور همه نیروهای سیاسی در دولت آتی ضروری است.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)