از قیام دکابریست ها ۱۸۲۵ تا پایان عصر وحشت استالین ۱۹۵۳

“سرکوب نمی تواند اعتصابات کارگری فلج کننده را متوقف کنند. دولت باید کارگران را تشویق به خرید مسکن کند. خرید مسکن، یک خصلت محافظه کاری پایدار در بین کارگران ایجاد می کند. این دیگر یک دانش ثابت شده در جهان امروز است که، هیچ چیز به اندازه یک مالکیت خصوصی کوچک، تقویت کننده نظم اجتماعی نیست مالکیت خصوصی کوچک، کارگران را در برابر تاثیرات منفی افکار ویرانگر انقلابی بیمه می کند چرا که آنها از هرگونه بی نظمی و اغتشاش متضرر می شوند.”(پیوتر سویاتوپولک میرسکی؛ وزیر کشور لیبرال تزار،۱۹۰۴)

در فاصله سالهای ۱۸۹۷ تا ۱۹۰۱ روسیه دچار قحطی گسترده ای شد و جمعیت وسیعی از روستاییان برای زندگی و کار به اطراف شهرهای بزرگ مهاجرت کردند. در سال ۱۹۰۲ وقتی پدر‎گپون به عنوان کشیش کلیسای سن‌‎پترزبورگ انتخاب شد وضعیت زندگی کارگران در فلاکت بی سابقه ای قرار داشت. ۴۰ درصد از خانه های شهر فاقد آب آشامیدنی و فاضلاب شهری بودند که اکثریت این خانه ها متعلق به طبقه کارگر بود. کارگران ۱۱ ساعت در روز کار می کردند (۱۰ ساعت در روز شنبه) و اجازه تشکیل هیچ سندیکا و اتحادیه کارگری را نیز نداشتند. تنها در سال ۱۹۰۲ ،پلیس ۳۶۵ بار اعتراضات کارگری در سن‎پترزبورگ را سرکوب کرد.

ویاچسلاو‎پلو وزیر کشور مستبد تزار، تجسم سیاست سرکوب و تحقیر افکار عمومی بود که هر اعتراضی را در نطفه خفه می کرد. شدت سرکوب های دولت به حدی افزایش یافت که برخی از گروه های سیاسی مجبور به بازگشت به سیاست ترور و مبارزات مخفی انقلابی شدند. در نهایت در ۲۸‎جولای ۱۹۰۴، یک گروه انقلابی موفق به ترور وزیر کشور شد و این ترور با استقبال وسیعی در سطح نخبگان و کارگران همراه شد.

تزار که جنگ با ژاپن را نزدیک می دانست برای کاهش خشم افکار‎عمومی و تحکیم پایه‎های داخلی حکومتش ناگزیر شد یک وزیر لیبرال و اصلاح‎طلب را جایگزین وزیر مقتول مستبد خود کند. پیوتر سویاتوپولک‎میرسکی که بسیار مجذوب پیشرفت های غرب بود امیدوار بود با اصلاحات سیاسی و اقتصادی لیبرال خود سیستم حکومتی روسیه را دمکراتیک تر کند، انتخاب او با استقبال روشنفکران نیز همراه شد.

پیوتر سویاتوپولک‎میرسکی برای کاهش اعتراضات عمومی از پلیس مخفی روسیه خواست تا با همکاری پدر‎گپون کشیش محبوب شهر، مجمع کارگران سن‎پترزبورگ را تشکیل دهد تا ضمن ارتقای آگاهی ملی کارگران و ایجاد دیدگاه های معقول در بین آنها، شرایط حقوقی کارگران را نیز بهبود بخشند. در ظرف یک سال مجمع کارگران توانست نزدیک ۸ هزار کادر فعال پیدا کند و تعداد هوا‎دارانش از تمامی احزاب سیاسی فراتر برود.

اصلاحات جدید باعث شد تا برای دوره کوتاهی جامعه روسیه، آزادی مطبوعات را تجربه کند. پیوتر در طرح اصلاحی خود، اصلاحات قانون اساسی را نیز در دستور کار قرار داد تا از قدرت حکومت مرکزی بکاهد. دولت کلیه محدودیت های غیر‎ضروری برعلیه ملیت های غیر روس را از بین برد و همچنین گردهمایی های سیاسی که تا پیش از آن مجاز و قانونی شمرده نمی‎شدند با تشویق دولت به طور قانونی احیا شدند.

جنگ با ژاپن باعث شد ملی گرایی به شدت در روسیه تقویت شود آزادی های اعطا شده نیز مزید بر علت شد تا همه گروه ها در دفاع از کشور به گرد تزار جمع شوند اما اشتباهات تزار در فرماندهی جنگ و تحمیل هزینه سنگین به مردم و سربازان، حمایت گسترده از تزار را رفته رفته به خشم شدید عمومی تبدیل کرد. ارتش کهنه‎ی روسیه متحمل هزینه های گزافی شد. آمار کشته‎شدگان و ضعف فرماندهان، غرور ملی روس ها را جریحه دار کرد، امپراتوری روسیه از کشور کوچک ژاپن شکست خفت باری را متحمل شد.

پدر‎گاپون که فرد مورد اعتماد سیستم تزاری بود با هماهنگی پلیس مخفی روسیه فراخوانی برای راهپیمایی اعلام کرد و گمان می کرد با ایجاد تجمعی کنترل شده خشم مردم کاهش خواهد یافت. گاپون به تزار وفادار بود و قصد داشت خشم مردم را برعلیه دولت سازماندهای کند، اما برخلاف انتظار برگزارکنندگان این تجمع، بیش از ۲۰۰ هزار نفر در آن حضور پیدا کردند که به مراتب از برآورد گوپن و پلیس مخفی بیشتر بود. جمعیت وقتی به کاخ زمستانی تزار نزدیک شدند،بر‎علیه تزار شعار سر‎دادند؛ وزیرکشور اصلاح طلب که خود را اول وفادار به تزار می دانست و در درجه دوم وفادار به مردم، دستور به سرکوب معترضان داد. در این سرکوب نزدیک ۵۰۰ کارگر بیگناه کشته شدند و این روز به “یک شنبه خونین” شهرت یافت. در پی این سرکوب گسترده، موج اعتراضات به سراسر روسیه کشیده شد و همه گروه های انقلابی روسیه را غافلگیر کرد و در نهایت به انقلاب ۱۹۰۵ روسیه منجر شد.

 

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)