Суханронии рӯзи ҳаштуми моҳи январи Шавкат Миризиёев, раисҷумҳури Ӯзбекистон, дар Маҷлиси Олии ин кишвар, ҳамчунон аз мавзӯъҳои доғи шабакаҳои иҷтимоъии ду кишвари ҳамсояи Ӯзбекистон ва Тоҷикистон аст.

Шавкат Мирзиёев – شوکت میرضیایف

Дар ин суханронӣ Шавкат Мирзиёев гуфт: “Ҳамсояи бадро ҳатто пас аз марг низ намебахшанд.” Зоҳиран оғои Мирзиёев ин ҳарфро бо ишора ба сиёсатҳои Ислом Каримов, аввалин раисҷумҳури Ӯзбекистон гуфтааст.

Даврони ҳукумати Ислом Каримов аз соли 1989 дар даврони шӯравӣ то дуввуми моҳи сентябри соли 2016, торихи марги ӯ идома ёфт ва ба ъунвони сахтгиртарин диктотури кишварҳои Осиёи Миёна шинохта шуд. Дар даврони ҳукумати ӯ равобити Ӯзбекистон бо бархе кишварҳои ҳамсоя, ба хусус бо Тоҷикистон, ъамалан қатъ буд.

Гуфта мешавад ки Шавкат Мирзиёев ки аз моҳи декабри соли 2016 ба ъунвони дуввумин раисҷумҳури Ӯзбекистон ба фаъолият шурӯъ кардааст, ҳанӯз ба қудрати сад дар сад даст наёфтааст ва нерӯи амнияти ин кишвар ба ъунвони қудрати мухолиф ва рақиби сиёсатҳои ислоҳталабонаи ӯ арзёбӣ мешавад.

Фардо, даҳуми моҳи январ, Абдулло Орифов, нахуствазири Ӯзбекистон, сафари дурӯзае ба шаҳри Душанбе, пойтахти Тоҷикистон хоҳад дошт ва дар ин муддат сафари Шавкат Мирзиёевро ба Душанбе заминачинӣ хоҳад кард ва ҳам бо чандин мақоми баландпояи тоҷик дидор хоҳад дошт.

Шавкат Мирзиёев дар суханронии ахири худ эълом карда ки тамоми тавофуқоти сафари дар пеш рӯи ӯ анчом шуда ва ҳатто тавофуқ шудааст, ки ҳамкориҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва тиҷории байни ин ду кишвар аз баҳори соли ҷорӣ оғоз ёбад.

Ба вижа табодули манобеъи оби табиъӣ, барқ ва дубора фаъол шудани роҳи оҳани байни ин ду кишвар аз мавзӯъҳоест, ки дар авлавият қарор дорад. Аммо ваъдаи лағви раводид байни ин ду кишвари ҳамсоя, ки оғои Мирзиёев дар шурӯъи раёсати худ дода буд, дар ин суханронии ӯ ёд нашуд.

Коршиносони ӯзбек мегӯянд, ки мухолифони сиёсатҳои ислоҳталабонаи Мирзиёев дар дохили кишвар садо ва қудрати маҳкам доранд ва талош мекунанд, ки раванди барномаҳои ислоҳотии райисҷумҳури ҷадидро кунд ва агар бишавад, ҳатто мутавақиф кунанд.

Пас аз марги Ислом Каримов ва раёсатҷумҳурии Шавкат Мирзиёев, қудрат дар Ӯзбекистон ба дупора тақсим шудааст: тарафдорони сиёсатҳои ислоҳталабонаи райисҷумҳури ҷадид ва тарафдорони Рустам Иноятов, райиси созмони амнияти миллӣ.

Рустам Иноятов, 73 сола, аз соли 1995 то ҳол дар ин вазифа аст ва барномаи бознишастагӣ надорад. Созмони амнияти миллиии Ӯзбекистон аз қудратмандтарин созмонҳои кишвар ба шумор меравад ва артиши миллӣ ва анбори аслиҳаи кишварро дар ихтиёр дорад.

Гуфта мешавад ки оғои Рустам Иноятов аз мухолифони шадиди райисҷумҳури ҷадид аст ва аз тарафдорон ва пуштибонони сиёсатҳои қаблии кишвар аст. Сиёсате, ки тафовути зиёд аз даврони ҷумҳурии шӯравӣ надорад ва то ҳол ъаносури муҳимми он давронро ҳифз кардааст. Яке аз он сиёсатҳои шӯравӣ, иҷозаи хуруҷи иҷбории созмони амнияти миллӣ аст, ки гузарномаеро, ки давлати Ӯзбекистон ба шаҳрвандони худ медиҳад, бе қудрат мекунад. Иҷозаи хуруҷи созмони амнияти миллии Ӯзбекистон ҳар ду сол қобили тамдид аст ва моҳҳо тӯл мекашад то шаҳрвандон ин иҷозаро ба даст биёранд. Бидуни ин иҷоза сафар кардан ё тарк кардани кишвар баробар бо даҳ соли маҳрумият аз озодӣ аст.

Ҳар замоне, ки ин иҷозаи хуруҷ дар кишвар бардошта шавад, он вақт мешавад гуфт, ки Шавкат Мирзиёев ба қудрати воқеъӣ расидааст ва таҳаввулоти амиқу сохторӣ дар сиёсатҳои миллии Ӯзбекистон рух додааст. Таҳаввулоте, ки баробар бо инқилоби куллӣ дар кишвар аст.

رستم عنایت‌اف، رئیس سازمان امنیت ملی ازبکستان – Рустам Иноятов, райиси созмони амнияти миллии Ӯзбекистон

سخنرانی روز هشتم ماه ژانویه شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان، در مجلس عالی این کشور، همچنان از موضوع‌های داغ شبکه‌های اجتماعی دو کشور همسایه ازبکستان و تاجیکستان است.

در این سخنرانی شوکت میرضیایف گفت: «همسایه بد را حتی پس از مرگ نیز نمی‌بخشند.» ظاهرا آقای میرضیایف این حرف را با اشاره به سیاسیت‌های اسلام کریموف، اولین رئیس‌جمهور ازبکستان گفته است.
دوران حکومت اسلام کریموف از سال ۱۹۸۹ در دوران شوروی تا دوم ماه سپتامبر سال ۲۰۱۶، تاریخ مرگ او ادامه یافت و به عنوان سخت‌گیرترین دیکتاتور کشورهای آسیای میانه شناخته شد. در دوران حکومت او روابط ازبکستان با برخی کشور همسایه، بخ‌خصوص تاجیکستان، عملا قطع بود.

گفته می‌شود که شوکت میرضیایف که از ماه دسامبر سال ۲۰۱۶ به عنوان دومین رئیس‌جمهور ازبکستان به فعالیت شروع کرده است، هنوز به قدرت صد در صدی دست نیافته و نیروی امنیت این کشور به عنوان قدرت مخالف و رقیب سیاست‌های اصلاح طلبانه او ارزیابی می‌شود.

فردا، دهم ماه ژانویه، عبدالله عارف‌اف، نخست‌وزیر ازبکستان، سفر دو روزه‌ای به شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان خواهد داشت و در این مدت سفر شوکت میرضیایف را به دوشنبه زمینه چینی خواهد کرد و هم با چندین مقام بلندپایه تاجیک دیدار خواهد داشت.

شوکت میرضیایف در سخنرانی اخیر خود اعلام کرده که تمام توافقات سفر در پیش روی او انجام شده و حتی توافق شده است که همکاری‌های سیاسی، اقتصادی و تجاری بین این دو کشور از بهار سال جاری آغاز یابد.

به ویژه تبادل منابع آب طبیعی، برق و دوباره فعال شدن راه آهن بین این دو کشور از موضوع‌هایی‌ست که در اولویت قرار دارد. اما وعده لغو روادید بین این دو کشور همسایه که آقای میرضیایف در شروع ریاست خود داده بود، در این سخنرانی او یاد نشد.

کارشناسان ازبک می‌گویند که مخالفان سیاست‌های اصلاح‌طلبانه میرضیایف در داخل کشور صدا و قدرت محکم دارند و تلاش می‌کنند که روند برنامه‌های اصلاحاتی رئیس‌جمهور جدید را کند و اگر بشود، حتی متوقف کنند.

پس از مرگ اسلام کریموف و ریاست جمهوری شوکت میرضیایف، قدرت در ازبکستان به دوپاره تقسیم شده است: طرفداران سیاست‌های اصلاح طلبانه رئیس‌جمهور جدید و طرفداران رستم عنایت‌اف، رئیس سازمان امنیت ملی.

رستم عنایت‌اف، ۷۳ ساله، از سال ۱۹۹۵ تا حال در این وظیفه است و برنامه بازنشستگی ندارد. سازمان امنیت ملی ازبکستان از قدرتمندترین سازمان‌های کشور به شمار می‌رود و ارتش ملی و انبار اسلحه کشور را در اختیار خود دارد.

گفته می‌شود که آقای عنایت‌اف از مخالفان شدید رئیس‌جمهور جدید است و از طرفداران و پشتبانان سیاست‌های قبلی کشور است. سیاستی که تفاوت زیادی از دوران جمهوری شوروی ندارد و تا حال عناصر مهم آن دوران را حفظ کرده است. یکی از آن سیاست‌های شوروی، اجازه خروج اجباری سازمان امنیت ملی است که گذرنامه‌ای را که دولت ازبکستان به شهروندان خود می‌دهد، بی قدرت می‌کند. اجازه خروج سازمان امنیت ملی ازبکستان هر دو سال قابل تمدید است و ماه ها طول می‌شد تا شهروندان این اجازه را به دست بیارند. بدون این اجازه سفر کردن یا ترک کردن کشور برابر با ده سال محرومیت از آزادی است.

هر زمانی که این اجازه خروج در کشور برداشته بشود، آن وقت می‌شود گفت که شوکت میرضیایف به قدرت واقعی رسیده است و تحولات عمیق و ساختاری در سیاست‌های ملی ازبکستان رخ داده است. تحولاتی که برابر با انقلاب کلی در کشور است.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)