پارلمان ترکیه در نشستی که تا ساعات پایانی پنجشنبه٢٠١٧/١/١٢ با زدوخورد میان نمایندگان خاتمه یافت و باعث گم شدن میکروفون پانزده هزار یوروی پارلمان شد، چند بند کلیدی لایحه پیشنهادی دولت آک پارتی برای اصلاح قانون اساسی، که در راستای تغیر نظام پالمانی به ریاستی و افزایش اختیارات ریاست جمهوری است را مورد بحث و جدال قرار داد. این پیش نویس با ۴٨١ رای نمایندگان در ٢٠١٧/١/١۶ به تصویب اولیه رسید. این در حالی است که با مخالفت نمایندگان جمهوری خواه و دمکراتیک خلق روبه رو شد. این لایحه که شامل سه بند می باشد نقش نظارتی پارلمان، امکان عضویت رئیس جمهوری در احزاب سیاسی و اختیار صدور احکام اجرایی برای این پست را صادر می کند. که کاملا برگرفته از ایده های اردوغان رئس جمهور این کشور است. حزب حاکم اعتدال و توسعه، با حمایت برخی اعضای حزب ملی‌گرای حرکت ملی، از پیشنهاد دولت رجب طیب اردوغان برای افزایش اختیارات رئیس جمهوری حمایت می‌کنند. مخالفان این قانون معتقدند پذیرش این طرح از سوی نمایندگان پارلمان و سپس تصویب آن توسط مردم از طریق همه پرسی، زمینه ظهور استبداد را در کشور فراهم خواهد کرد. این حرکت اردوغان را می توان آغازگر یک سیستم دیکتاوری در ترکیه کمالی دید که تقریبا یک صده قبل، بعد از فروپاشی امپراتوری عثمانی با رهبری اسلام اخوانی آغاز شد. این در حالی است که اردوغان و حامیان او در مقابل می‌گویند که ترکیه برای پیشگیری از تجربه تشکیل دولت‌های ائتلافی ضعیف، به یک رهبری قدرتمند در رأس قوه مجریه نیاز دارد. این طرح برای عبور از پارلمان، دست کم به رأی مثبت ۳۳۰ نماینده نیاز دارد. پارلمان ترکیه ۵۵۰ عضو دارد. دولت گفته است در صورت تصویب این طرح در پارلمان، اواخر بهار آینده آن را به معرض همه پرسی خواهد گذاشت.
در ابتدا جهت بررسی موضوع می بایست به اولین حزب اسلامگرای ترکیه در تاریخ ١٩۶٠ میلادی به نام حزب نظام ملی اشاره کرد که ده سال بعد، پس از کودتا جایگاه خود را از دست داد. پس از آن حزب دیگری به نام سلامت ملی شکل گرفت که این حزب هم با دخالت ارتش موقعیت سیاسی خود را از دست داد و پس از کودتای دیگر با افزایش نگرانی های غرب در ترکیه خصوصا آمریکا که خواهان یک ترکیه آرام و مقتدر در منطقه در راستای منافع غرب و ناتو بود تا بتواند اوضاع را در دست داشته باشد و باعث افرایش نفوذ ناتو در منطقه شود. همچین بتواند پایگاه مستحکم در مقابل اقدامات دولت فدرال روسیه در این کشور ایجاد کند. در این راستا سعی کرد احزاب اسلامگرای اصولگرا را به سمت میانه گرایی و اعتدال‌گرایی با تز ادغام دموکراسی و اسلام تغییر مسیر دهد و این تعدیل در راستای سازش بیشتر با غرب خصوصا ‌آمریکا و همکاری کمتر با کشورهای اسلامی به ویژه ایران بود. لذا پس از ٢٨ فوریه که اربکان ممنوع سیاسی شد. و بر اساس کودتای نظامی از کار برکنار شد. اردوغان و عبدالله گل و حدودا ٢٠ تن از همفکران وی از حزب فضیلت منشعب شدند و ادعاهایشان این بود که آقای اربکان که نمایندگی حزب او را رجایی کوتان بر عهده داشت، مورد هدف سیاسی آمریکا قرار گرفته و نمی‌تواند در ترکیه حزب اسلامگرا تشکیل دهد. بنابراین حزب فضیلت به دو بخش تقسیم شد که یک حزب سعادت که رجائی‌کوتان آن را اداره می کرد و حزب عدالت و توسعه توسط اردوغان و همفکرانش تأسیس شد که آن موقع اردوغان شهردار استانبول و بود. اردوغان بعدها به علت خواندن چندین شعر اسلامی دستگیر شد و البته چند نفر هم از حزب ایشان از آتاتورک انتقاد کرده بودند. آقای اردوغان حدود سه ماه در زندان بود و سپس عازم آمریکا شد، در آمریکا با محافل سیاسی دیدار کرد. در این دیدارها ابلاغیات و نظرات آنها را دریافت کرد. پس از بازگشت در انتخابات شرکت کرد و با همراهی فتح الله گلن به عنوان پدر معنوی حزب توانسط پیروز شود. هم اکنون ١۴ سال است که اردوغان و حزب عدالت و توسعه در ترکیه بر سر کار است. الان حزب سعادت یک الی دو درصد آرا را در بر دارد و حزب عدالت و توسعه نیز بیش از ۵٠ درصد آرا توانسته در اختیار داشته باشد.
حزب عدالت و توسعه در عرصه‌ی سیاست‌خارجی ضمن دنبال کردن رؤیای دیرینه‌ی ترک‌ها مبنی بر پیوستن به اتحادیه اروپا که نزدیک به یک دهه است دنبال آن هستند خواستار نقش‌آفرینی در شرق و جهان اسلام به عنوان یک قدرت منطقه‌ای بوده است. که تمامی این تفکرات برگرفته از تفکر اخوانی و سیدقطبی اردغان بود.هدف ترکیه احیایِ جایگاه سیاسی خلافت عثمانی در منطقه است و مد نظر دارد به عنوان قدرت مسلط و تعیین کننده در جهان اسلام یا یکی از قدرت‌های مهم و تاثیرگذار منطقه‌ای باشد. که از نمونه های بارز آن می توان به حمایت از حماس اشاره کرد که در این مسیر روابط خود را چند سال با اسرائیل قطع کرد. مسلما عدم تغییر و اصلاح در سیاست مذکور می‌تواند برای حزب مذکور و نیز جمهوری ترکیه هزینه‌های گزافی در بر داشته باشد. بعد از اتخابات پارلمان در ژوئن ٢٠١۵ که حزب عدالت و توسعه بعد سالها از تشکیل دولت بازمانده بود اردوغان بر این اساس تصمیم گرفت که بر اختلافات سیاسی شدید سه حزب اصلی تمرکز داشته باشد. زیرا آنها از تشکیل دولت ائتلافی باز مانده بودند. در این راستا اردوغان به طرز ماهرانه‌ای مذاکرات ائتلافی پس از این انتخابات را به بن‌بست کشاند و در همان حال علیه پ.ک.ک جنگ به راه انداخت. جنگی که تمامی تلاشها و مزاکرات چند سال اخیر دولت اردوغان و گروهای بین الملی را برای حل مسله کرد در این کشور از بین برد. بر همین اساس اردوغان توانسط حدود ٢ میلیون آرای حامیان حزب حرکت ملی گرا به رهبری باعچه لی معروف به آقای نه چرا که تمام پیشنهادهای ائتلافی را رد ‌کرد را به سمت حزب عدالت و توسعه متمایل گرداند و توانسط با بهره گیری از احساسات ملی گرایی مردم توانسط بخشی از آنها را به سوی خود بکشاند. حادثه مهم دیگر در دور دوم این انتخابات تاریخی میزان رایی است که حزب دموکراتیک خلق از دست داد. در دور اول انتخابات این حزب با رهبری صلاح‌الدین دمیرتاش، تلاش کرد تا فراتر از سیاست عمل کرده و به سمت چپ گرایان سکولار متمایل شود. اما به نظر می‌رسد درگیری‌ها میان دولت ترکیه و اپوزیسیون کرد پ ک ک نتیجه داد و حدود ١ میلیون از آرای حزب دموکراتیک خلق‌ها به سوی حزب اپوزیسیون؛ جمهوریخواه خلق؛ و حزب حاکم، عدالت و توسعه روانه گردید. راهبرد خطیر بحران در ترکیه از سوی حزب عدالت و توسعه و شخص آقای اردوغان به خوبی مدیریت و هدایت شد. وی همچنین با موفقیت رسانه‌ها را ترساند و عرصه را بر مخالفان اصلاح طلب تنگ کرد و برای خود در داخل چهره یک جنگجو را ترسیم کرد که در مقابل تمامی اقدامات سخت و مقتدرانه عمل می کند. همچنین وی در عرصه جهانی هم تصویر یک مرد عمل‌گرا را به نمایش گذاشت. که می توان به توافع مهاجرتی با اروپا و دخالت در بحران سوریه و غیره اشاره کرد. اردوغان در میان دو انتخابات پارلمانی شروع به بستن کانال های تلویزیونی و روزنامه های منتقد دولت کرد. حزب عدالت و توسعه از این دوره پنج ماهه تا انتخابات زود هنگام برای سرکوب سازمان های غیر دولتی و تجاری مخالف، به کنترل در آوردن رسانه های منتقد و ارعاب روزنامه نگاران و چهره های مخالف استفاده کرد که این استراتژی دستاوردهای قابل توجهی برای آنان در راستای پیروزی در انتخابات زود هنگام پارلمان به ارمغان آورد. اردوغان سال گذشته میلادی برای سرکوب معترضان پارک گزی پلیس به محل اعزام کرد که تنها هدف از تغییر کاربری این پارک منفعت مالی برای شخص وی و اطرافیان اش بود. هنگامی که ادعا شد اطرافیان و حزبیهایش در پرونده های فساد مالی دست دارند، عنان اختیار از دست داد و صدها پلیس و مامور امنیتی را اخراج یا به استان دیگری منتقل کرد. سپس پیش از انتخابات شهرداری ها که اردوغان بدون شک پیروز آن بود، متعهد شد تا رسانه های اجتماعی از جمله فیس بوک و یوتیوب را به عنوان تروریست های جدید از بین ببرد و تهدیدهایی را علیه رسانه های مطیع تر ترکیه به زبان آورد که احتمالا خاطرات صدام را به یاد می آورد. حزب عدالت و توسعه و اردوغان آگاهانه روند تشکیل دولت را طولانی کردند تا در فضای بی دولتی شاخص‌های اقتصادی افت کند تا مردم خواستار تشکیل سریع تر دولت شوند. بر همین اساس ادوغان توانست پیروزی خود را در انتخابات پارلمانی زودهنگام اعلام کند و دولت تک حزبی را بر اساس عقاید خود تشکیل دهد. بر همین اساس راه را برای تغییر قانون اساسی به نفع خود هموار کرد.
بنابراین بر اساس تمامی مباحث مطرح شده می توان پرسید آیا در حال حاضر یکی دیگر از افراد قدرتمند خاورمیانه که وارث ارتش کمالی است به یک دیکتاتور خطرناک تبدیل شده که جهت حفظ جایگاه خویش در کشور دست به هر اقدامی می زند. یا آیا یک دموکرات محافظه کار و عالی رتبه ناگهان چهره واقعی خود را نشان داده است چهره ای که بر اساس ایده و تفکر اخوانی است. زمانی که بهار عربی در سال ٢٠١١ میلادی برای سرنگون کردن دیکتاتورهای محلی آغاز شد، اردوغان نخستین رهبر مسلمانی بود که خود را به اصطلاح حامی این جنش ها قرار داد و این انقلاب ها را که به عقیده خویش همگام با ایدولوژی اسلامی خود بود تحسین کرد. چه کسی باور می کند که پرچم سابق عثمانی یا پرچم کنونی ترکیه می تواند بار دیگر با غرور در مناطق عربی در غزه و مصر به اهتزاز درآید پرچمی که در طول صده ها حاکمیت خود جنایات و کشتار بیشماری را خلق کرد. حتی زمانی که محمد مرسی، رئیس جمهوری اخوانی با دخالت ارتش برکنار شد. در این میان عبدالفتاح سیسی، معاون نخست وزیر، وزیر دفاع و رئیس ستاد مشترک ارتش مصر دولتی را که در حرکت به سوی اسلامی کردن جامعه و گسترش تفکر اخوانی بود را با کودتا سرنگون کردند، اردوغان به ندرت نام سیسی را عنوان می کرد و در عوض همانند قطر که او هم از مدافعان این ایدولوژی در منطقه بود تاکید داشت که مرسی همچنان رئیس جمهوری مصر است. کسانی که مطالبات مشروع در جامعه ترکیه دارند، کسانی هستند که نگرش‌شان با اردوغان فرق نمی کند و هر نگرش متظاد با تفکر ادوغان نبایستی بیان شود. اما از نظر اردوغان هرکس که می خواهد مظلوم تلقی شود، باید مانند وی فکر کند یعنی اگر کسی بخواهد محقق شناخته شود باید در کنار اردوغان قرار بگیرد و هر چه اردوغان گفت بله قربان بگوید و هر دستور وی را اطاعت کرده و اجرا کند این وسط تضادی شدید حکمفرماست. اگر دقت کنید در اظهارات نهادهای مختلف وابسته به دولت تضاد به چشم می خورد. دلیل آن هم این است که حرف آخر را اردوغان می زند و هر حرفی که بدون اطلاع وی گفته شود اعتبار ندارد. از همه تعجب آورتر این است که علیرغم اینکه همه امکانات قدرت در دست خودشان است، مظلوم نمایی هم می کنند. بایستی تاکید کرد اردوغان جهت حفظ موقعیت شخصی خود رد جهت فشار بر هم حزبی های مقتدر خود هم عمل کرده است که در این میان می توان به کنار گذاشتن یار دیرینه خود عبدالله گل و همچنین فشارهای اخیر خود به احمد داود اغلو با دست گیری برادراش اشاره کرد. که در چند روز اخیر مباحثی در مورد احتمال دور زدن اردوغان توسط این هم حزبی ها مطرح شده است. پس از کودتای نافرجام ارتش که هنوز نکاتی مبهم در مورد آن وجود دارد فتح الله گولن رهبر معنوی سالهای ابتدایی حزب عدالت و توسعه بیش از پیش به دشمن شماره یک اردوغان تبدیل شد. که بایستی توجه کرد که تمامی این اقدامات اردوغان در جهت خلق یک استبداد بر اساس شخص خود و ایده های مد نظر خود است. که متاسفانه تمامی دول غربی و همچنین روسیه و چین به عنوان دول مقتدر منطقه ای در مقابل استبداد گری اردوغان به خاطر منافع خویش سکوت کرده اند. بایستی این را در نظر داشت که قانون اساسی جدید می‌تواند تغیراتی ساختاری در نظام سیاسی ترکیه به‌وجود آورد که از جمله مشهورترین آن‌ها، افزایش قدرت رئیس‌جمهوری و شخص اردوغان است زیرا بر اساس این قانون انتخابات در سال ٢٠١٩ انجام می گیرد و اردوغان برای بار اول بر اساس این قانون در انتخابات شرکت خواهد کرد. که می توان ١۴ سال قدرت را برای خود تظمین کند. قدرت ریاست جمهوری در این قانون شامل تعیین مستقیم وزیران کابینه همچنین انتخاب یک یا چند معاون برای خودش است. و در نهایت پست نخست‌وزیری، که مقام اجرایی ترکیه و رئیس هیئت وزرای آن کشور است، از میان برداشته می‌شود. بر این اساس قانون اساسی جدید در آینده نزدیک، قدرت بیشتری را در اختیار سلطان رجب طیب اردوغان خواهد داد.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)