غروب روز سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ (۱۷ نوامبر ۲۰۲۶)، رضا پهلوی در یک نشست مجازی با اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، از کشورهای جهان خواست که کار جمهوری اسلامی را «تمام کنند» و مردم ایران را قدرتمند سازند.

آقای پهلوی

اظهارات شما بار دیگر این پرسش اساسی را پیش روی افکار عمومی قرار می‌دهد: چرا همچنان برای تغییر قدرت سیاسی در ایران چشم به حمایت دولت‌های خارجی دوخته‌اید؟ چرا به‌جای تلاش برای سازمان‌دهی یک نیروی سیاسی مستقل و برخوردار از پایگاه اجتماعی، از دولت‌های دیگر می‌خواهید که جمهوری اسلامی را از میان بردارند؟

شما که در گفت‌وگو با رئیس‌جمهور اسرائیل حضور داشتید، بد نیست نگاهی هم به ساختار سیاسی این کشور بیندازید و از تجربه نظام حزبی آن درس بگیرید. در اسرائیل، احزاب سیاسی متعددی با گرایش‌ها، برنامه‌ها و دیدگاه‌های متفاوت فعالیت می‌کنند و برای کسب قدرت سیاسی، جلب اعتماد شهروندان و تشکیل دولت با یکدیگر رقابت می‌کنند.

پرسش ساده من از شما این است: چرا یک حزب سیاسی تأسیس نمی‌کنید؟

چرا تشکیلاتی مستقل با اساسنامه، مرامنامه، برنامه سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، ساختار مدیریتی مشخص و سازوکار دموکراتیک تصمیم‌گیری ایجاد نمی‌کنید؟ چرا نیروهای سیاسی و اجتماعی همسو با دیدگاه‌های خود را در قالب یک سازمان سیاسی گرد هم نمی‌آورید تا به‌جای اتکا به حمایت دولت‌های خارجی، از طریق جلب اعتماد و حمایت مردم ایران برای کسب قدرت سیاسی تلاش کنید؟

با الهام ازیکی ازاندیشمندن جامعه شناس (ماکس ویر) در مورد پیدایش أحزاب در نظام های پارلمانتاریستی، آیا نمی‌توان از تجربه اسرائیل آموخت که رقابت سیاسی، سازمان‌دهی حزبی و تلاش برای کسب قدرت، مستلزم ایجاد تشکیلات سیاسی و برخورداری از برنامه‌ای روشن برای اداره کشور است؟

به نظر می‌رسد “عادت‌واره‌های سیاسی” جامعه شناختی برآمده از دو کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ و ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ همچنان به‌صورت یک “ته‌نشست فکری” عمیق در ذهنیت سیاسی شما حضور دارند. گویی این میراث تاریخی اجازه نمی‌دهد از این تصور فاصله بگیرید که راه رسیدن به قدرت سیاسی در ایران، نه از مسیر سازمان‌دهی نیروهای اجتماعی و ایجاد نهادهای سیاسی مستقل، بلکه از طریق جلب حمایت قدرت‌های خارجی و مداخله دولت‌های دیگر می‌گذرد.

آقای پهلوی

کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ یکی از تراژدی‌های بزرگ تاریخ معاصر ایران بود. آن واقعه، در کنار مجموعه‌ای از عوامل تاریخی، سیاسی و اجتماعی، در تضعیف نهادهای دموکراتیک و فراهم شدن زمینه‌های قدرت‌گیری استبداد دینی ۴۷ سال گذشته و در نهایت شکل‌گیری شرایطی که به انقلاب ۱۳۵۷ انجامید، نقش داشت.

اما آنچه امروز در حال شکل‌گیری است، اگر قرار باشد همان الگوی چشم‌دوختن به قدرت‌های خارجی و انتظار برای تغییر قدرت از بیرون تکرار شود، دیگر صرفاً یک تراژدی نیست؛ این بار با کمدی مشمئزکننده تاریخ روبه‌رو خواهیم بود؛ کمدی‌ای که متأسفانه نام شما بر پیشانی آن قرار گرفته است.

به تعبیر برخی از فیلسوفان و مورخان، تاریخ نخست در قالب تراژدی و بار دوم در قالب کمدی تکرار می‌شود. به نظر می‌رسد شما در حال فراهم کردن زمینه تکرار همین تجربه تاریخی هستید؛ با این تفاوت که این بار نه در سال ۱۳۳۲، بلکه در قرن بیست‌ویکم و در شرایطی کاملاً متفاوت.

تاریخ معاصر ایران باید برای همه ما درس‌آموز باشد. اتکا به قدرت‌های خارجی ممکن است در کوتاه‌مدت فرصت‌هایی ایجاد کند، اما نمی‌تواند جایگزین مشروعیت سیاسی برخاسته ازاراده مردم شود. هیچ دولت خارجی، حتی اگر متحد و حامی سیاسی شما باشد، نمی‌تواند به‌جای شهروندان ایرانی درباره آینده کشور تصمیم بگیرد.

نگران‌کننده‌تر آن است که این بازی سیاسی با کمک خارجی حتی به رسیدن کوتاه مدت شما به قدرت بینجامد، در نهایت ممکن است شما را به سرنوشتی مشابه پدربزرگ و پدرتان دچار کند؛ یعنی سپری کردن واپسین فصل زندگی سیاسی در کشوری دیگر و دوراز ایران. آیا قرار است تاریخ تبعید و دوری از وطن در این خانواده همچنان تکرار شود؟

ایران امروز بیش از هر چیز به شکل‌گیری نهادهای دموکراتیک، احزاب مستقل، جامعه مدنی قدرتمند، انتخابات آزاد، تفکیک قوا و حاکمیت قانون نیاز دارد. سرنگونی یک حکومت، به‌خودی‌خود به معنای استقرار دموکراسی نیست. مسئله اساسی این است که چه نیروهایی، با چه برنامه‌ای وبراساس چه سازوکارهایی قرار است کشور را اداره کنند.

اگر واقعاً به حق انتخاب مردم و دموکراسی باور دارید، چرا از همین امروز با تأسیس یک حزب سیاسی مستقل، این باور را در عمل نشان نمی‌دهید؟ حزبی که نه وابسته به دولت اسرائیل باشد و نه برای ادامه حیات سیاسی خود به حمایت هیچ دولت خارجی نیاز داشته باشد؛ حزبی که مشروعیت و قدرت خود را از اعضا، هواداران و شهروندان ایرانی کسب کند و در برابر آنان پاسخ‌گو باشد.

آقای رضا پهلوی

مردم ایران به قهرمانانی که چشم به حمایت قدرت‌های خارجی دوخته‌اند نیاز ندارند؛ آنان به نیروهای سیاسی مسئول، سازمان‌یافته، مستقل و پاسخ‌گو نیاز دارند.

اگر قرار است در آینده سیاسی ایران نقشی ایفا کنید، بهتر است به‌جای درخواست از دیگران برای تغییر سرنوشت ایران، تشکیلاتی ایجاد کنید که مردم بتوانند آزادانه درباره برنامه‌ها، صلاحیت‌ها و اهداف آن داوری کنند.

آینده ایران نه ملک موروثی هیچ خاندان است، نه هدیه هیچ دولت خارجی؛ آینده ایران متعلق به مردم ایران است.

با احترام ، یک شهروند ایرانی نگران سرنوشت دموکراسی و استقلال سیاسی ایران

پاریس، نادروهابی، چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵(۱۸ نوامبر ۲۰۲۶)

 

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)