دلایل افزایش نرخ دلار در ایران
در روزهای اخیر نرخ دلار دوباره سیر صعودی و جهشی به خود گرفته است. دلایل این افزایش قیمت کدامند؟
قیمت دلار در روز سهشنبه ۱۰ بهمن ۰۲ (۴۰۲) وارد کانال ۶۰ هزار تومان شد. اطلاعات میدانی، حکایت از معامله دلار ۵۹ هزار و ۵۰۰ تومانی در عصر روز سهشنبه در بازار آزاد دارد. این رقم نسبت به هفته قبل که روند صعودی قیمت دلار آغاز گشت، ۱۰ درصد افزایش را نشان میدهد.
دلایل مختلفی به عنوان علت افزایش صعودی و مداوم قیمت دلار بیان میشود. البته هم میشود در تایید این دلایل سخن گفت، هم در انکار آنها. اما به هر حال این علتها با هر درصد از تاثیرگذاری بر معلول، باعث روند صعودی قیمت دلار شدهاند. روندی که سابقهی آن نشان میدهد ادامهدار بوده و به سمت پایین سیر نخواهد کرد.
بلکه پس از واردشدن به کانالی بالاتر از قبل، در آنجا جا خوش خواهد کرد. به طور عمده در روزهای اخیر ۲ پارامتر سیاسی و اقتصادی برای افزایش قیمت دلار مطرح میشود. افزون بر این ۲ عامل اصلی، یک عامل فرعی دیگر نیز محتمل است. خاصه آن که پیش از این نیز در حاکمیت ملایان بسیار مسبوق به سابقه است.
دستکاری در نرخ دلار با هدف جبران کسری بودجه. البته این بار در شرایطی که دو عامل سیاسی و اقتصادی، محمل این دستکاری را هموار ساخته است. به هر یک از ۳ مورد نگاه مختصری میاندازیم.
تاثیر پارامترهای سیاسی بر نرخ دلار
مقدمترین عامل که این روزها برای افزایش قیمت دلار بیان میشود، تحولات سیاسی است. جریانات مربوط به جنگ غزه و جنگ نیابتی ملایان و تنشهای ناشی از درگیری با آمریکا. امری که پس از کشتهشدن ۳ سرباز آمریکایی در اردن تقویت شد. نگرانی از حمله متقابل و نظامی آمریکا، دلیل اصلی سیاسی تاثیرگذار بر نرخ دلار ذکر میشود.
به عبارت دیگر افزایش تنشهای سیاسی منطقهیی عامل اصلی در این زمینه میباشد. فارغ از این که واکنش آمریکا چه باشد، اما تاکنون افزایش قابل توجه نرخ ارز، حکایت از تاثیر این عامل دارد. از سوی دیگر پیشروی دونالد ترامپ در جبهه درونحزبی نیز عامل دیگری است که در این زمینه ذکر میشود.
امری که نگرانی دمکراتهای آمریکایی را برانگیخته است. خاصه آنکه ترامپ، با شاخص فشار حداکثری علیه ملایان شناخته میشود. احتمال افزایش راهیافتن ترامپ به کاخ سفید میتواند به این روند ضریبی مضاعف بزند. به بیان دیگر انتخابات پیشروی ریاست جمهوری آمریکا نیز عاملی سیاسی در جهش نرخ دلار محسوب میشود.
بیثباتی حاکمیت ملایان در سایهی این مولفهها به تنشهای در بازار ارز دامن زده است. لاجرم مردم برای در امانماندن داراییهایشان، رو به خرید ارز و طلا میآورند. خود این امر باعث افزایش تقاضا میشود. افزایش تقاضا نیز امری است که روی قیمت ارز تاثیر مستقیم میگذارد.
تاثیر پارامترهای اقتصادی بر نرخ دلار
پارامتر دیگر در زمینه افزایش قیمت دلار عوامل اقتصادی هستند. در این هیچ شکی نیست که نرخ ارز و دلار یک متغیر معلول میباشد. به این معنا که افزایش نرخ ارز با مولفه اقتصاد سیاسی تبیین میشود. از جمله این عوامل اقتصادی، میتوان به ناترازی تجاری اقتصاد ملایان اشاره کرد. بدین معنا که این ناترازیها و عامل آن در حساب سرمایه و ارز تفسیر میشود. بیان میشود ناترازی فعلی اقتصاد ملایان چیزی در حدود ۱۲ میلیارد دلار است.
پارامتر دیگر تاثیرگذار بر نرخ ارز، نرخ تورم است. نرخ تورم و ارز بر یکدیگر تاثیر متقابل و بلاواسطه میگذارند. حالا در شرایطی که نرخ تورم حدود ۵۰ درصد ذکر میشود، قطعا تاثیر بلافصلش در نرخ دلار را نیز نمایان میسازد. این در حالی است که میانگین جهانی نرخ تورم کمتر از ۵ درصد میباشد.
یعنی تاثیر فاصله نرخ تورم ایران با نرخ تورم جهانی، در نرخ ارز بروز مییابد. ریشه این تورم نیز در ناترازی اقتصاد کلان کشور جستجو میشود که به صورت کسری بودجه خود را نمایان میسازد.
عامل دیگر اقتصادی، خروج سرمایه از کشور میباشد. خروج سرمایه از کشور به صورت ارز میباشد. این خروج باعث کاهش ارز شده و کاهش ارز، افزایش قیمت را به دنبال دارد. موضوع خروج سرمایه نیز در ماهها و سالهای اخیر بحث داغی است که در حاکمیت ملایان در جریان است. خروج سرمایه ناشی از مهاجرت، منجر به قاچاق و اقتصاد زیرزمینی ارز نیز میشود. این نیز خود، تاثیر بلافصل در افزایش قیمت ارز و دلار دارد.
تاثیر دستکاری دولت بر نرخ دلار
عامل محتمل دیگر دستکاری دولت در نرخ ارز میباشد. در حکومتهای توتالیتر، عمده ارز کشور در دست حاکمیت میباشد. بنابراین در جایی که کمبود یا کسری بودجه باشد، دستهای نامرئی وارد میشود. بالابردن نرخ ارز به منظور فروش در بازار آزاد. به این سیاست، موازنه نرخ ارز و بودجه عمومی گفته میشود. سیاستی که پیشتر در چین و کوبا نیز به کار گرفته شد. [دولت رئیسی چگونه با افزایش قیمت دلار بودجهاش را تامین میکند؟]
محتملا در پایان سال که موضوع کسری بودجه پدیدار میشود، ممکن است این سیاست نیز ذیل پوشش مولفههای سیاسی و اقتصادی فوقالذکر، در دستور کار ملایان قرار گیرد. امری که در حاکمیت ملایان مسبوق به سابقه میباشد.
مجموع این عوامل سیاسی و اقتصادی منجر به افزایش نرخ دلار میشود. حالا در صورتی که دولت رئیسی مدعی کنترل بازار است، اما افزایش قیمت، حکایت دیگری را بیان میکند. دولت رئیسی، برای جلوگیری از افزایش قیمت ارز، اقدام به ارزپاشی و ریختن دلار به کف بازار کرده و میکند.
این اقدام شاید موقتا نرخ ارز را ثابت نگاه دارد، اما عاملی پایدار نیست. چرا که ارز موجود در کشور کاهش مییابد. کاهش ارز، مجددا به کاهش عرضه و افزایش تقاضا منجر میشود. افزایش تقاضا نیز به معنای افزایش مجدد نرخ دلار میشود و این چرخهیی است که مستمر تکرار میشود.
حالا در این بین، نگرانی مردم از ضایعشدن سرمایهشان نیز منجر به خرید بیشتر ارز میشود. چنانچه فوقا ذکر شد این عامل نیز خود به خود منجر به افزایش تقاضا و افزایش قیمت دلار میشود.
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.