10013512_1412828605643433_957488350_n
ژینوساید در شمال کوردستان (تحت سلطه ترکیه)
پس از فروپاشی عثمانی ، ملی گرایان ترک به رهبری آتاترک سعی در بازسازی و تشکیل ترکیه را داشتند. امپراتوری عثمانی در جنگ اول جهانی از هم پاشیده و مورد تهاجم بریتانیا و متحدانش قرار گرفته بود. مصطفی کمال پاشا (اتاترک) با دادن وعده‌های زیاد به کوردها و پیروزی در جنگهای داخلی ، توانست در سال 1923 بنابر پیمان لوزان ، ترکیه ی جدید را تاسیس کند. او پس از فریب کوردها به سرکوب و نسل کشی آنها پرداخت و دست به جنایات هولناکی زد . سیاست ترکیه از روز تاسیس ، حول محور انکار هویت و فرهنگ ملی کورد و نسل کشی و تتریک آنها گشته است.

در قانون اساسی ترکیه مصوب سال 1924 ( بند 69) آمده بود که « تمام ترکها در برابر قانون یکسانند » ، بدین ترتیب یا تنها آنها در برابر قانون یکسان بودند و یا وجود هر ملت دیگری در جغرافیای ترکیه توسط این بند انکار شده بود.
همچنین در بند 88 نیز آمده بود که « تمام ساکنان ترکیه ،‌صرفنظر از نژاد و مذهب «ترک» هستند .»
از زمان به قدرت رسیدن کمالیست ها سخن گفتن به زبان کوردی ممنوع شد و در اوایل دهه 30 میلادی ،‌دایره ای در مرکز پلیس ترکیه تاسیس شده بود که هر کوردی را به ازای هر کلمه کوردی که می گفت ، جریمه می کردند وگاهی کارگران یا کشاورزان کورد به علت ناتوانی در پرداخت جریمه ، زندانی می شدند. آنها سیاست هایی بسیار بیشرمانه و غیرانسانی را در قبال کوردها پیش گرفته و برای انهدام ملی کوردها به هر کاری متوسل شدند.
بر طبق سندی که در آرشیو وزارت خارجه بریتانیا موجود است در نامه هایی که به وزارت کشور ترکیه ارسال شده ،با اشاره به ایالاتهای « بتلیس»، « دیاربکر»، « وان »، « حکاری»، « موش »، «ماردین»، « اورفا» و « سیرت» پروژه های نابودی جمعی کوردها به شرح زیرآمده است:
1- مهاجران ترک در مناطق کوردنشین به طور دائمی اسکان داده شوند و هر سال 3 تا 5 روستای ترک نشین یکصدخانه ای ساخته شود
2- اطفال کم سن و سال کورد از مادر و پدرو مادر جدا شده و به مدارس شبانه روزی آموزش زبان ترکی فرستاده شوند
3- به کورد هایی که هویت خود را انکار می کنند ، امتیازات خاص و مزایای اقتصادی داده شود ،‌
4- نظامیان و سربازان ترک به ازدواج با دختران کورد تشویق شوند
5- به مردان ترکی که دختران کورد را به همسری بر می گزینند ، زمین واگذار شود
6- زبان کوردی ممنوع است و کوردها جهت امور ادرای خود از مترجم استفاده کنند

متعاقب شورش شیخ سعید پیران و سرکوب آن در سالهای 26-1925م ، ده ها هزار نفر کشته و صدها هزار نفر آواره شدند و رژیم ترکیه موج عظیم کوچ اجباری کوردها را آغاز کرد ، که در طول زمستان و به علت سردی هوا و کمبود آذوقه ، بسیاری جانشان را در طول مسیر از دست دادند.
« وایسلی نیکیتین» کورد شناس مشهور روسی تأکید می کند که در سالهای 27- 1926 قریب یک میلیون نفر از کوردها از شرق به غرب ترکیه تبعید شده اند . کیفیت تبعید نیز همراه با خشونت و مشابه رفتاری بوده که در جنگ اول جهانی با ارمنیان شده است .
– روز 15/6/1927 پارلمان ملی ترکیه قانون شماره 1097 کوچ اجباری کوردها از شرق به غرب آناتولی را تصویب کرد و
بموجب آن ، هزاران خانواده به مناطق شرقی کوچ داده شدند و تمام ثروت و دارایی آنها مصادره شد و در تاریخ 25/6/1927 نیز ، مجلس ملی ترکیه ، قانون شماره 1164 را تصویب کرد و این قانون با شفافیت تمام ،‌ کوردها را دشمن خوانده و اجازه تام برای اجرای نابودی آنها می دهد .
در سالهای 1931-1927م و در پی شکست خوردن قیام کوردها ( آگری داغ ) پس از مقاومتی طولانی :
– 10.000 نفر از ساکنان 220 روستا گلوله باران و اعدام شدند
– حدود 100 نفر از روشنفکران کورد، دست و پا بسته ، به دریاچه وان انداخته شدند
– 400 روستا در منطقه « تاندریک » ویران شد.
– 82 روستا در استان « وان » تخریب و 590 نفر نیز کشته شدند.
ژنرال احسان نوری پاشا در خاطرات خود اینگونه یاد می کند « بیشتر پیشمرگان از اقوام « زیلان » بودند که به صورت نامنظم حمله می کردند و هنگامی که قوای نظامی ترک از مقابله با آنها عاجز می ماندند ،‌ زنان و کودکان آنها قلع و قمع می شدند . ساکنان روستاها نیز پس از بمباران به صورت جمعی به مناطق ترک نشین برده شده و در آنجا زنان ، دختران و کودکان کورد به مالکان فروخته می شدند . در همان مناطق ، حدود 2000 تن از بازداشت شدگان را در گودالهای بزرگ و عمیق ،‌زنده بگور کردند .»
دکتر بلج شیرکو ، آمار جنایات ترکیه را در فاصله سالهای 28- 1925 م ، در 212 روستای کورد نشین ، کشته شدن 13.785 و خرابی 10.358 خانه اعلام کرده است.

– در سال 1930 وزیر دادگستری ترکیه می گوید :« کورد ها تنها یک حق دارند و آن خدمتگزاری به ترکهاست .»
– در تاریخ 1/1/1930 رژیم ترکیه قطعنامه کوچ اجباری ساکنان مناطق درسیم را صادر کرد و به موجب آن ، کلیه اموال کورد ها غیر قابل انتقال و به نفع دولت مصادره شد .
– درماه می 1930 رژیم ایران به ارتش ترکیه اجازه داد تا از مرزهای ایران گذشته و شورشیان کورد را سرکوب کند . مسلح و غیر مسلح ، شهری وروستایی و زن و مرد برای دولت آن کشور یکسان بود و هیچکدام در امان نماندند.
براساس گزارشات رژیم ترکیه بیش از 3.000 تن از کوردها کشته شدند. در دره« زیلان» 1.550 نفر بصورت دستجمعی گلوله باران شدند ، در منطقه « ارجیش » 200 روستا به آتش کشیده شد و اموال مردم به تاراج رفت . در این سرکوب وحشیانه ارتش ترکیه با توافق قبلی ، از مرزهای ایران ، عراق و سوریه نیز گذشت . سفیر بریتانیا در استامبول در ماه آگوست 1930 با تأکید مجدد برهمکاری میان حکومتهای عراق و بریتانیا ، از اقدامات ترکیه در سرکوب نهضت رهایی بخش ملت کورد قدردانی کرد. بموجب گزارش مجله « زاریا و ستوکا» بتاریخ20/3/1931 تهاجم نظامی ترکیه به کوردستان ( 15.000- 10.000نفر ) قربانی گرفت .
– کومله خویبون « جمعیت خود بودن » در گزارش خود به ویرانی 660روستا و سوزاندن 15.206 خانه اشاره کرده است.
– با تصویب قانون 1932 ترکیه ، موج عظیم جابجایی قومی کورد ها آغاز شد . در ماده 9 قانون ، وزیرکشور موظف شد تا سیاست اسکان اجباری کوردهایی را که هنوز با زبان و فرهنگ کوردی زندگی می کنند ،جهت ذوب ملیت با قاطعیت دنبال کند . به موجب مواد اجرایی این قانون ، اسکان کوردها در روستا و شهرها بگونه ای بود که باید جمعیت کوردهای هر منطقه شامل 5% جمعیت کل آن مناطق باشد. بازگشت این افراد به محل سکونت خود ممنوع و اجتماع بیش از سه نفر کورد در مجالس قدغن شد . مجریان این سیاست 25.000 سرباز مجهز به پیشرفه ترین سلاحهای روز را اعزام و در پایان این عملیات، 400 روستا در کوردستان را ویران کردند .
– در سال 1934 م با تصویب فانون اسکان مجدد ، جابجایی اجباری و جمعی کوردها در داخل کشور ، با هدف همگون سازی شدت پیدا کرد و نام بسیاری از مناطق کوردنشین به ترکی تغییر یافت.
– رژیم ترکیه در دسامبر 1935 قطعنامه شماره 2848 را به تصویب رساند . در این قطعنامه بر خلاف عرف موجود به والی منطقه درسیم ، به والی اختیارات عالی داده شد تا صورت لزوم حکم اعدام متهمین را صادر نماید .( درترکیه تنها پارلمان می تواند اجرای حکم اعدام را تأیید نماید ) بر اساس این بیانیه کوردها حق ندارند در ارتش و ادارات حساس دولتی مشغول بکار شوند.
– رژیم ترکیه در سال 1937 برای نخستین بار از سلاح شیمیایی علیه ملت کورد استفاده کرد و چندین هزار نفر از بین رفتند.
– متعاقب سرکوب قیام درسیم در سال 1937 کمالیستها به جان ملت کورد افتادند ،‌در یک اقدام، 1500 زن و کودک را در گودالی انداخته ، بر سر آنها نفت ریختند و همه را در آتش ، خاکستر کردند . نهضت میهنی به خاک و خون کشیده شد، دهانه غارهایی که کوردها به آن پناه می بردند را گل می گرفتند. در نهایت بین 50.000 تا 80.000 انسان بی گناه ، فقط به اتهام کورد بودن کشته شدند.
– در فاصله سالهای 1945-1935 ، رژیم ترکیه 400.000 کورد را تبعید کرده است.
– در تاریخ 25/1/1967 حکومت « جودت سونای» قانونی تصویب کرد که بموجب آن زبان کوردی رسماً ممنوع شد و از آن هنگام کتاب ،‌روزنامه ، شعر و موسیقی کوردی ممنوع گشت.
« دکتر مجید جعفر» با تکیه بر اسناد محرمانه ترکیه نشان میدهد که در فاصله های سالهای 1970- 1965 روند کوچ اجباری کوردها منجر به کاهش رشد جمعیت مناطق کوردنشین به میزان قابل توجهی شده است .
با پایان تروریسم دولتی ترکیه در سال 1980م ، نیمی از ساکنان مناطق کورد نشین از میان رفته بودند.
با وجود آن که در طول 60 سال حاکمیت جمهوری ترکیه تا آن زمان 111 تورک به اتهام سیاسی به اعدام محکوم شده بودند ، به استناد کتب کوردی چاپ شده در اروپا ،‌در جریان کودتای ترکیه و در فاصله سال های 1980 تا 1983 ، 170.000 نفر بازداشت شدند، 200 نفر در اثر آزار و شکنجه جان باختند، 700 نفر در اثر حمله نظامی کشته شدند، 48 نفر اعدام ، بیش از 170 زندانی محکوم به اعدام و 4600 نفر نیز در انتظار مرگ بودند
لازم به ذکر است در تاریخ 9/10/1981 « کنعان اورن » نخست وزیر ترکیه طی مصاحبه ای گفت : «کوردها چند بار درعصر عثمانی ها و ودوران زمامداری آتاتورک قیام کردند . توطئه ای شیطانی علیه ما دارند و آنها نمی توانند حتی به اندازه یک سر سوزن هم از ما امتیاز بگیرند . ما ریشه کورد را برخواهیم کند» .

پس از کودتای ارتش ترکیه در 12 سپتامبر 1982 قانون اساسی جدید توسط مجلس مؤسسان تدوین و در شورای امنیت ملی تأیید شد. این قانون نیز تداوم راه گذشته در قبال کوردهاست و در بند اول ملی گرایی اتاتورک (شوونیسم) را از اصول جمهوری ترکیه خوانده و بر کلیت و تفکیک ناپذیری دولت و ملت ترک و کشور ترکیه تاکید می کند.
در تمامی مفاد آن بر دارا بودن از حقوق به شرط ترک بودن و یا ترک شدن در قالب ملت ترکیه تاکید شده است.
براساس بند 42 قانون 1982 آموزش هر زبان دیگری بجز زبان ترکی در ترکیه ، ممنوع است . در قوانین ترکیه بار ها بر این نکته تأکید شده است که زبان ترکی ، مادر تمام زبانهاست .
برنامه آموزشی در مدارس ترکیه بگونه ای تنظیم شده است که دانش آموز کورد هر روز پیش از شروع کلاس با صدای بلند می گوید: من ترک هستم، پدر ، مادر و بنیادم ترک است.

در بیانیه وزارت دادگستری ترکیه به تاریخ 20/6/1983 آمده است که تا زمان صدور بیانیه، 87.866 نفر در زندان های ترکیه به سرمی برده اند که 81.000 آنها کورده بود و حکم اعدام 6.353 نفر آنها صادر شده است .
به گفته روزنامه«ملیت»چاپ ترکیه(شماره مورخ28/9/1985 ) بهنگام عملیات نظامی «الشمس» ، 5.823 کورد بازداشت و 108 نفر کشته می شوند.
در سال 1989 . 374 روستای اطراف « وان » ، در مدت سه ماه تخلیه شدند و نزدیک به 30.000 نفر آواره ، ناچارا به شهرها پناه می برند.
در تاریخ 9/4/ 1990 هیئت وزیران ترکیه به ریاست « تورگوت اوزال » در بیانیه شماره 413 خود با تفویض اختیارات تام به حاکمان نظامی مستقر در کوردستان ، ارتش این کشور را در سرکوب قیام کوردها کاملاً آزاد می گذارد. این اختیارات شامل:
-تبعید اجباری جمعی ،
-تعطیلی چاپخانه ها ،‌
-کوچ روستائیان به غرب آناتولی و مصادره اموال آنها،
– و محکومیتهای سنگین برای مبارزان سیاسی و جدایی طلبان بود .
دولت ترکیه در ماههای مارس، آوریل ، می و ژوئن 1990، 2500 نفر از پناهجویان کورد را به زور به عراق بازگرداند . در این مدت رژیم ترکیه به افسران عراقی اجازه می داد با لباس مبدل وارد اردوگاههای آوارگان کورد شده و کارهایی قبیل مسموم کردن آذوقه پناهجویان ، ترور و… را انجام دهند
عمق این سیاست ها به گونه ای بود که دولت ترکیه تا سال 1991 م کوردها را ترک کوهی می خواند.
نلسون ماندلا ، قهرمان مبارزه با نژادپرستی، در سال 1992 به دلیل ظلم و ستم ترکیه بر کوردها، از پذیرش «جایزه صلح آتاتورک» سرباز زد.
پس از آن نیز در ژانویه 1994 لااقل 5.899 نفر زندانی شده و تحت شکنجه قرار گرفتند و در مدت 15 روز ، 64 نفر از آنان جان باختند .
از سال 1984م هم تاکنون در درگیری های نظامی حزب کارگران کوردستان و حکومت ترکیه بیش از 45 هزار نفر کشته شده اند. همچنین زندان های تورکیه مملو از مبارزان و مخالفان کورد است و کوردستان چهره پادگان نظامی به خود گرفته است. امروز ترکیه پس از زمیمه نیمی از مناطق کوردنشین به خاک خود (با تکیه بر شوونیسم ترک و نسل کشی) و همچنین در راستای میل برای نزدیک شدن با غرب از یکسو ، و تداوم مبارزات و مقاومت کوردها از سوی دیگر ، در پی حل مسله کوردها برآمده که تاکنون پیشرفت چشمگیری حاصل نشده است.

منابع
– ژینوساید ملت کرد / مارف عمر گول -ترجمه بهزاد خوشحالی
– کردستان و کرد در اسناد محرمانه بریتانیا / بهزاد خوشحالی
– قانون اساسی ترکیه – Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
– Martin van Bruinessen. Genocide in Kurdistan? The suppression of the Dersim rebellion in Turkey (۱۹۳۷-۳۸) . University of Pennsylvania

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)