محورهای اصلی و فرعی نهمین همایش «انجمن علمی مطالعات صلح ایران» با موضوع «بنیادهای هستیشناختی، شناختشناختی و روششناختی مکتب ایرانی صلح»، سال ۱۴۰۴ – بخش سوم
موسی اکرمی (دبیر علمی همایش)
به مناسبت نشست معرفی محورهای نهمین همایش سالانه در پانزدهم مهر ماه ۱۴۰۴
توضیحاتی کوتاه در بارهی محورهای اصلی و محورهای فرعی
در زیر نُه محور در هر بخش از بخشهای سهگانه و چهار زیرمحور در هر محور معرفی میشوند.
توجه. عنوان و تعداد محورها و محورهای فرعی واجد هیچ حصر منطقی و محدودیتی نیستند. ازاینرو علاقهمندان به شرکت در همایش میتوانند محورها و همچنین محورهای فرعیی دیگری را، به دلخواه خودف در پیوند با مکتب ایرانی صلح، موضوع مقالهی خود قرار دهند.
بخش سوم. محورهای اصلی در بخش «بنیادهای روششناختی مکتب ایرانی صلح»
درآمد
صلحپژوهی در مکتب ایرانی، فزون بر بنیادهای هستیشناختی و شناختشناختی، نیازمند روششناسی منسجم و سامانیافته است تا بتواند ابعاد گوناگون تاریخی، فلسفی، اجتماعی و فرهنگی آن را آشکار سازد. در سنت ایرانی، روشهای پرشماری برای مطالعه و تبیین صلح بهکار رفته است: از زبانشناسی و تفسیر متون مقدس و ادبی تا تحلیل تاریخی و فلسفی، و از سلوک عرفانی و اخلاق عملی تا شیوههای عقلی و منطقی. در دورهی معاصر نیز، علوم اجتماعی و انسانی با بهرهگیری از رویکردهای کمی و کیفی، ابزارهای تازهای برای شناخت و ترویج صلح در جامعه ایرانی عرضه کردهاند. همهنگام، بازاندیشی روششناختی ضروری است تا بتوان صلح ایرانی را در برابر چالشهای جهانیشدن، تحولات سیاسی و فرهنگی، و نیازهای بینرشتهای معاصر بازتعریف کرد. بررسی این بنیادها میتواند چشماندازی نو برای ارتقای صلحپژوهی در ایران و تعامل سازنده با جهان فراهم آورد.
- روشهای مطالعه، بررسی، توصیف، تحلیل و تبیین صلح در سنت ایرانی (زبانشناختی، تفسیری، گفتمانی، تاریخی و فلسفی)
محورهای فرعی:
۱.۱. روش زبانشناختی: تحلیل واژههای کلیدی چون «اشه»، «داد»، «آشتی»، و «صلح» در متون باستانی برای فهم لایههای معنایی.
۱.۲. روش تفسیری و هرمنوتیکی: تفسیر اوستا، قرآن، شاهنامه و متون عرفانی برای کشف بنیادهای صلح.
۱.۳. روش گفتمانی: بررسی چگونگی شکلگیری و بازتولید گفتمان صلح در فرهنگ ایرانی.
۱.۴. روش تاریخی-فلسفی: بازسازی مسیر تحول اندیشهی صلح از ایران باستان تا دوران معاصر.
- مقایسهی روشهای کمی و کیفی در پژوهشهای صلح ایرانی
محورهای فرعی:
۲.۱. روشهای کمی (دادهکاوی و پیمایش): بررسی آماری نگرشها و رفتارهای صلحجویانه در جامعه.
۲.۲. روشهای کیفی (روایتپژوهی): تحلیل داستانها، خاطرات و روایتهای ادبی برای شناخت فرهنگ صلح.
۲.۳. متنکاوی: بهرهگیری از تحلیل محتوا و نشانهشناسی برای مطالعهی متون دینی و ادبی.
۲.۴. ترکیب روشهای کمی و کیفی: بهرهگیری از رویکردهای میانرشتهای برای ارائهی تصویری جامع از صلح ایرانی.
- روششناسی صلح در عرفان، حکمت عملی و اخلاق ایرانی
محورهای فرعی:
۳.۱. سلوک فردی: بررسی روشهای خودسازی و تهذیب نفس چونان گام نخست صلح درونی.
۳.۲. سلوک اجتماعی: پیوند عرفانی با اخلاق جمعی برای تحقق صلح پایدار در جامعه.
۳.۳. حکمت عملی: تکیه بر خرد عملی برای راهبردهای زیست مسالمتآمیز.
۳.۴. راهکارهای عملی: آموزههائی چون عشق، ایثار و همزیستی چونان روشهای تحقق صلح.
- منابع کلاسیک ایرانی در دریافت و تدوین سامانمند روششناسی صلح ایرانی
محورهای فرعی:
۴.۱. گاهان زرتشت: روش اشه و گفتار نیک چونان ابزار تحقق صلح.
۴.۲. شاهنامهی فردوسی: بهرهگیری از خرد و داد در سامان صلح اجتماعی و سیاسی.
۴.۳. آثار عطار و مولانا: روشهای عشق و عرفان در صلح فردی (درونی) و رفع تضادها و خشونتها.
۴.۴. سعدی و اخلاق عملی: روش تربیتی و اخلاقی برای تحقق صلح روزمره در جامعه.
نکته. بنا بر یادآوری آقای دکتر محمد منصورنژاد، باید به ادبیات فتیان، فتوتنامهها، و آیینهای جوانمردی در این زمینه توجه بسیار داشت.
- متون جدید ایرانی در تدوین سامانمند روششناسی صلح ایرانی
محورهای فرعی:
۵.۱. دوران مشروطه: روشهای حقوقی و سیاسی برای تحقق آزادی و صلح.
۵.۲. دوران پهلوی: کوشش برای ترکیب مدرنیزاسیون با سازمایههائی از آموزههای باستانی و سنت در خدمت صلح.
۵.۳. دوران جمهوری اسلامی: رویکردهای دینی-ایدئولوژیک در تبیین صلح در سطح کشور و جهان.
۵.۴. نقد و بازخوانی متون جدید: ارزیابی انتقادی میراث معاصر در ایجاد صلح پایدار یا ناکامی در آن.
- روشهای استدلال در استنتاج و تبیین صلح ایرانی (منطقی، شهودی، حکمی)
محورهای فرعی:
۶.۱. روش قیاسی: استنتاج اصول صلح از مبانی کلی فلسفی و عرفانی و دینی.
۶.۲. روش استقرایی: استخراج مبانی صلح از تجربههای تاریخی و اجتماعی.
۶.۳. روش شهودی: دریافت مستقیم حقیقت صلح از طریق عرفان و سلوک معنوی.
۶.۴. روش حکمی-ترکیبی: پیوند میان عقل، تجربه و شهود برای رویکردی جامعتر.
- صلح در روششناسی علوم اجتماعی و انسانی ایران معاصر
محورهای فرعی:
۷.۱. روش مردمشناختی: مطالعهی آیینها، جشنها و رسوم ایرانی برای فهم الگوهای صلح.
۷.۲. روش جامعهشناختی: بررسی روابط قدرت، عدالت و همبستگی در جامعه برای شناخت صلح.
۷.۳. روش روانشناختی: تحلیل امید، همدلی و تابآوری چونان مؤلفههای صلح فردی و جمعی.
۷.۴. روش میانرشتهای: ترکیب فلسفه، تاریخ، ادبیات و علوم اجتماعی در صلحپژوهی ایرانی.
- تحلیل تاریخی-تطبیقی صلحخواهی ایرانی در تعاملات فرهنگی و تمدنی و هنگامهی جنگها
محورهای فرعی:
۸.۱. تاریخ جنگ و صلح در ایران: مطالعهی تجربههای تاریخی از هخامنشیان تا دوران معاصر.
۸.۲. دیپلماسی ایرانی: بررسی روشهای تعامل سیاسی ایرانیان در برابر قدرتهای منطقهای و جهانی.
۸.۳. تبادل فرهنگی: نقش ارتباطات فرهنگی و تمدنی ایران در گسترش صلح.
۸.۴. ارزیابی تطبیقی: مقایسهی رویکردهای صلح ایرانی با دیگر تمدنها در زمانهای بحران و جنگ.
- چالشهای روششناختی توضیح مکتب ایرانی صلح و بازتعریف آن در رویارویی با جهان معاصر
محورهای فرعی:
۹.۱. چالشهای مفهومی: دشواری تعریف دقیق صلح در نسبت با سنت و مدرنیته.
۹.۲. چالشهای روشی: ضرورت بازاندیشی در روشهای کلاسیک برای پاسخگویی به مسائل نو.
۹.۳. چالشهای سیاسی و ایدئولوژیک: خطر مصادرهی صلح توسط قدرتهای سیاسی.
۹.۴. چالشهای جهانیشدن: ضرورت بازتعریف مکتب ایرانی صلح در عصر رسانه و تکنولوژی.
بنیادهای هستیشناختی مکتب ایرانی صلح
بنیادهای شناختشناختی مکتب ایرانی صلح
بنیادهای روششناختی مکتب ایرانی صلح
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.