از کادرهای رهبری سازمان مجاهدین (م. ل) با نام های مستعار ( ایوب هوشمند، مسعود، عمر خطاب)

 

بهروز جلیلیان

 

رفیق محمد در سال ۱۳۲۷ در کاشان و در یک خانواده میانه حال به دنیا آمد او فرزند آخر خانواده بود. پدرش بازاری بود و خانواده آنها در اوایل دهه سی شمسی در محله تازه بنیان سیدخندان در تهران ساکن شدند. بخاطر کهولت سن و بیماری پدرش او بیشتر نزد برادر بزرگترش در محله پل چوبی زندگی می کرد.

در دوران دبیرستان با بهرام آرام و فتحی (اسم مستعار) که در سید خندان هم محله ای بودند آشنا شد. هر سه در سال ۱۳۴۶ به دانشگاه رفتند و در آنجا یک محفل کتابخوانی تشکیل دادند.  محمد که از خانواده سنتی و بازاری می آمد با افراد مذهبی و سیاسی بسیاری آشنایی داشت و سرانجام در سال ۱۳۴۷، احمد رضایی را با جمع آشنا کرد. این آشنایی منجر به رفت و آمد این دوستان به مساجد و محافل مذهبی شد. هر سه آنها سرانجام در سال ۱۳۴۸ توسط احمد رضایی به سازمان مجاهدین خلق ایران که هنوز چنین نامی نداشت پیوستند.

در زمان پیوستن به سازمان مجاهدین خلق در سال ۱۳۴۸، دانشجوى رشته شیمى در دانشگاه صنعتى آریامهر (شریف ) بود. پس از دستگیرى هاى شهریور ۱۳۵۰ به زندگى کاملا مخفى روى آورد و شدیدا مورد تعقیب ساواک قرار داشت. در این دوران بخاطر استعداد و پویایى در مبارزه به سرعت مدارج ترقى را در سازمان طى کرد و به مسئولیت هایى رسید. در دوران تغییر و تحولات ایدئولوژیک سازمان از سال هاى ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۴ از اولین کسانى بود که مارکسیسم را پذیرفت. در اوایل سال ۱۳۵۳ با رفیق محبوبه افراز ازدواج کرد. در اواخر تابستان ۱۳۵۴ محمد یزدانیان با نام مستعار مسعود بعنوان مسئول تشکیلات سازمان مجاهدین در خاورمیانه به دمشق اعزام شد. پس از دو ماه اقامت، دمشق را براى بررسى وضع افراد تشکیلات در اروپا به مقصد پاریس ترک کرد و مجددا پس از چند هفته به دمشق بازگشت. در سوریه پس از مشکلات روزافزونى که بخاطر بحران اعراب و اسراییل بوجود آمده بود، پیشنهاد انتقال رهبرى خارج از کشور سازمان به پاریس را مطرح کرد و پس از توافق با سپاسى آشتیانى به تدارک این مهم پرداخت. محمد یزدانیان بلند قد با بندنى ورزیده و موهاى صاف بود. محسن نجات حسینى در توصیف وى مى نویسد:

در برخورد هایى که با یزدانى (ان) داشتم براى اولین بار در یک عضو سازمان، جلوه هاى علنى از قدرت طلبى را مشاهده مى کردم. او براى پیشبرد هدف هایى که به تعبیر او تشکیلاتى بود، از زیر پا گذاشتن معیارهاى رفتارى با ارزشى که در سطح سازمان و بین رفقاى تشکیلات رایج بود، ابایى نداشت. … او تمام افراد موثر خارج از کشور را با قضاوت هاى نا بجایش به لجن مى کشید و از میدان بیرون مى کرد و به این کار ناپسند خود، لباس انتقاد درون سازمانى و مبارزه ایدئولژیک مى پوشاند.

از اواخر سال ۱۳۵۴ تا اواخر سال ۱۳۵۷ که وى به همراه عده اى از اعضا به ایران برگشت ، محمد یزدانیان یکی از مسئولین اصلی تشکیلات خارج از کشور و یکى از تصمیم گیرندگان برنامه هاى آن بود. در تابستان ۱۳۵۷ وی به همراه پنج نفر از نمایندگان تشکیلات داخل و مسئولین تشکیلات خارج از کشور در نشست پاریس شرکت کرد. در این نشست که براى تصمیم گیرى در مورد سرنوشت رهبرى سازمان توسط تقى شهرام و چگونگى استراتژى سازمان در جنبش روبه رشد مردم در سرنگونى رژیم شاه بود، یزدانیان در کنار تقى شهرام و جواد قائدى قرار گرفت. در این نشست، تقى شهرام از رهبرى و عضویت سازمان بر کنار شد و عضویت جواد قائدى به حالت تعلیق در آمد و همچنین موقعیت تشکیلاتى یزدانیان بشدت متزلزل شد.

در آذر ماه ۱۳۵۷، محمد یزدانیان به همراه بسیارى از اعضاى خارج از کشور سازمان به ایران بازگشت. وى فعالانه در قیام ضد سلطنتى به همراه مردم شرکت کرد. در نیمه همین ماه همسرش محبوبه افراز بخاطر افسردگی بسیار در پاریس و با خوردن مقدار زیادى داروى خواب آور به زندگى خود پایان داد. در اواخر همین ماه یزدانیان به همراه جواد قائدى، عباس پاک ایمان، مهدى فیروز کوهى و عده اى دیگر گروه مبارزه در راه آرمان طبقه کارگر ( آرمان) را جداى از بقیه افرد که بیشتر در سازمان پیکار و کمتر در گروه نبرد جمع شده، بوجود آوردند.

محمد یزدانیان در ۲۴ دى ماه ۱۳۵۸ دستگیر شد. گروه اتحاد مبارزه در راه آرمان طبقه کارگر ( آرمان)، طى اعلامیه اى دستگیرى وى را اعلام کرد. وى در زمان دستگیرى در حین پخش اعلامیه هاى آگاه گرانه در بین کارگران کفش ملی بود. محمد یزدانیان در اواسط خرداد ماه ۱۳۵۹ از زندان آزاد شد، در تمام این مدت وى در زندان انفرادى در اوین و یا دادستانی انقلاب، قرار داشت.

در خرداد ۱۳۵۹ بیشتر افراد گروه آرمان به سازمان رزمندگان در راه آزادى طبقه کارگر پیوستند و اطلاعیه وحدت با این سازمان را در  نشریه رزمندگان شماره ۱۸ به تاریخ ۹ تیر ماه همان سال منتشر کردند. پس از شروع جنگ ایران و عراق در مهر ماه همان سال و آغاز بحران سیاسى ایدئولوژیک در این سازمان بر اساس چگونگى برخورد با مسئله جنگ، سازمان رزمندگان دچار بحران و ازهمپاشى شد. یزدانیان و اکثر افراد گروه سابق آرمان و عده اى از اعضاى سابق رزمندگان در اویل سال ۱۳۶۰ به گروه اتحاد مبارزان کمونیست ( سهند) پیوستند. وى به همراه این گروه در تشکیل حزب کمونیست ایران شرکت داشت و تا زمان دستگیرى در اوایل سال ۱۳۶۲ از مسئولین تشکیلات این حزب در تهران بود.

رفیق محمد یزدانیان در اوایل سال ۱۳۶۲ بخاطر شرایط امنیتى بسیار شدید رژیم و اجراى طرح شناسایى مستاجرین در تهران، شناسایى و دستگیر شد. با شناخت بسیارى که رژیم از گذشته وى داشت، بشدت مورد شکنجه قرار گرفت. در اواسط این سال و در پى یک میزگرد تلویزیونى از رهبران زندانى بیشتر گروه ها توسط رژیم شرکت داده شد، وى در این نشست هیچ گونه صحبتى نکرد. رفیق محمد یزدانیان سرانجام در آبان ۱۳۶۲ اعدام و در گورستان خاوران به خاک سپرده شد.  یادش گرامی باد.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)