از سال ۱۳۰۸ که اولین واحد تولیدی چرم در شهر تبریز راه اندازی شد، این شهر به عنوان قطب چرم مطرح شده و این صنعت به یکی از صنایع مهم اقتصاد آذربایجان تبدیل شده است. چراکه علاوه بر حداقل ۳۶۰ واحد تولید چرم در شهرک چرمشهر تبریز که مشغول به تولید و فعالیت اقتصادی هستند، این صنعت باعث رونق بخشهای اقتصادی دیگر همچون صنعت کفش نیز شده است. به گونهای که جباریان، رییس اتحادیه کفاشان تبریز، تعداد افراد شاغل در صنعت کفش تبریز را ۶۰ هزار نفر و تعداد افرادی که از این صنعت ارتزاق می کنند را حدود ۱۱۰ هزار نفر عنوان کرده است. هم اکنون بر اساس آخرین گزارش مرکز آمار ایران، ارزش افزوده تولید چرم و فراوردههای وابسته به آن بیش از ۲هزار و ۲۳۰ میلیارد تومان است.
هر چند که صنعت چرم در آذربایجان سابقهی طولانی داشته و برای اقتصاد این منطقه بسیار حائز اهمیت است، اما از یک سو سیاستهای غلط اقتصادی و از سوی دیگر تمرکزگرایی و تبعیض اقتصادی علیه آذربایجان، این صنعت را دچار چالش و بحران کرده است. بر اساس سنجشهای صورت گرفته حاشیه سود در صنعت چرم سازی حدود ۱۰ درصد است. این در حالی است که دولت به همان اندازه برای خرید مواد اولیه مالیات اخذ میکند. اما مهمتر از نرخ مالیات، نوع مالیات پرداختی است که به شکل مالیات بر ارزش افزوده اخذ میشود که فشار مضاعفی را بر تولید کننده تحمیل مینماید. به عنوان مثال تولیدکننده کفش، در سیستم مالیات بر ارزش افزوده، در همان زمان خرید مواد اولیه، مالیات آن را پرداخت میکند. این در حالی است که مدتها بعد این مبلغ از طریق فروش به مصرفکننده نهایی منتقل شده و بدست تولید کننده خواهد رسید. لذا این سیستم مالیاتی، تحت شرایطی که صنعت چرم دچار کمبود نقدینگی بوده و بانکها در اعطای وام همکاری نمیکنند، صنعت را با مشکلاتی همچون کاهش سرمایه گذاری خالص مواجه خواهد کرد.
فرسودگی ماشین آلات و عدم حمایت دولت از تولید کننده برای تهیه ماشین آلات و تکنولوژی مدرن، باعث شده است تا صنعت چرم سازی و صنایع وابسته به چرم توان رقابت با رقبای خارجی را نداشته و لذا این صنعت با عقب ماندن از تکنولوژی روز دنیا به مرور زمان محکوم به زوال و نابودی است. چرا که این صنعت علیرغم نیروی کار ارزان، به لحاظ کیفی و قیمتی، توان رقابت در بازارهای جهانی را از دست خواهد داد. همچنین عدم استفاده از روشها و تجهیزات نوین، باعث خواهد شد تا همچنان این صنعت یکی از آلوده کنندهترین صنایع برای محیط زیست مطرح بوده و لطمات جبران ناپذیری را برای محیط زیست آذربایجان تحمیل نماید.
یکی دیگر از سیاستهای رژیم برای نابودی صنعت چرم سازی در آذربایجان، ممنوعیت وارد کردن مواد اولیه آن است. صنعتگران آذربایجانی با توجه به محدودیت مواد اولیه میتوانند با واردات پوست گاو ارزان و با کیفیت از کشورهای همسایه، ماده اولیه لازم برای صنعت چرم سازی را تأمین کرده و شرایط کیفی و قیمتی محصولات خود را ارتقا دهند. اما جالب است که علیرغم نیاز به ماده اولیه، سازمان دامپزشکی کشور واردات پوست گاو را ممنوع کرده تا این بخش با کمبود پوست گاو مواجه شود. البته شاید مافیای اقتصادی اصفهان و سود سرشار دلالان در این ممنوعیت نقش داشته باشند. چرا که اصفهان در سالهای اخیر به شکل جدی به صنعت چرم، صنایع وابسته و مواد اولیه آن ورود کرده و با روابط سیاسی و رانت موجود، به دنبال نابودی این صنعت در آذربایجان است.
بر اساس آخرین گزارش مرکز آمار ایران، استان اصفهان بیش از ۲۳۲ هزار راس گاو در گاوداریهای خود دارد در حالی که قطب صنعت چرم، یعنی آذربایجان شرقی تنها ۴۷ هزار راس گاو پرورش میدهد. همچنین در سالهای اخیر کشتارگاههای صنعتی اصفهان بخصوص در بخش دولتی رشد فزاینده ای داشته و به ۳۳ کشتارگاه رسیده است. اما در سوی مقابل در آذربایجان شرقی که ۹۰ درصد کفش دست دوز را تامین میکند و قطب صنعت چرم است، به گفته معاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت و برنامهریزی آذربایجان شرقی تنها ۷.۴۹ درصد (۹ هزار و ۴۹ راس) از گاو و گوساله کشتار شده در کشور را به خود اختصاص میدهد. این سیاست تمرکزگرایی در اقتصاد باعث شده است تا چرم سازان آذربایجانی به دلیل کمبود کشتارگاه صنعتی، پوست را نه به صورت مستقیم از کشتارگاه، بلکه اجباراً از دلالان تامین نمایند.
همچنان که گفته شد، ۹۰ درصد کفش چرم دست دوز در تبریز تولید می شود. اما جالب است که بدانید سهم استان آذربایجان شرقی از صادرات این محصول در سال ۱۴۰۱ از حدود ۹۰ میلیون دلار صادرات، کمتر از ۱۵ درصد بوده است. چرا که کفش تبریز به واسطه استانهای مختلف صادر میشود. همچنین دو استان کردستان و خراسان رضوی نیز در صادرات کفش در رتبهای بالاتر از تبریز قرار دارند. چرا که هنر دست هنرمندان تبریزی را با کارت پیله وری از این استان ها صادر کرده و به نام استانهای خود ثبت کرده و از منافع آن منتفع میشوند.
با توجه به قدمت صنعت چرم در آذربایجان شرقی، این صنعت اهمیتی فراتر از یک بخش اقتصادی داشته و اکنون جزئی از هویت اجتماعی و فرهنگی آذربایجان است. شهرت تبریز در صنعت چرم و کفش در جهان و کیفیت بالای محصولات آن میتواند در برند سازی صنعت چرم تبریز نقش مهمی داشته و تبدیل آن به برندی جهانی را تسهیل نماید. اما رژیم ایران با چشم پوشی از این ظرفیت، اصرار بر برند سازی برای چرم مشهد و اصفهان دارد. سیاستهای رژیم در آسیب رساندن و زمینگیر کردن صنعت چرم تبریز، در کنار وابسته سازی صنعتگران تبریزی به مواد اولیه اصفهان، بحرانی ساخته و پرداخته رژیم برای پیش برد اهداف ضد آذربایجانی است که گریبان صنعتگران آذربایجان را گرفته و آنها را در معرض ورشکستگی قرار داده است.
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.