فعالیت مارکس در دوران متأخر زندگی او –چه در عرصۀ تشکیلاتی و چه در قلمرو نظری– شکل پخته‌تر و تکامل‌یافته‌تر همان رویکرد «انقلابی» یا «عملی- انتقادی» در دوران آغازین زندگی او بود، و تقسیم‌بندی زندگی مارکس به دو دورۀ «مارکسِ انسان‌گرایِ آغازین» و «مارکسِ علمی‌اندیشِ متأخر» مبنای مادی و واقعی ندارد. این تقسیم‌بندی پس از جنگ جهانی دوم و در دهه‌ها‌ی شصت و هفتادِ قرن بیستم در واکنش به سانسور و سرکوب نظریۀ انتقادی مارکس در اتحاد شوروی و کشورهای پیشین اروپای شرقی شکل گرفت، اما به‌سبب همین فقدان مبنای مادی و واقعی به تدریج به فراموشی سپرده شد و اکنون دیگر به‌ندرت مطرح می‌شود.