مقدمه 

در مقاله زیر به مقایسه مسئله جهاد در اسلام و خبر خوش در مسیحیت می‌پردازم. همچنین تأملی می­کنم بر شرایط سیاسی­‌ای که جهاد را در عمل به مهم­ترین اصل در اسلام بدل کرد. چنان‌چه امروزه مسئله جهاد یکی از مهم­ترین موضوعات جهان اسلام‌ است. شریعت اسلام از سه منبع قرآن و حدیث و سیره پیامبر تشکیل شده است. پرسشِ اصلی این است که اگر این کتاب از سوی خداوند است چگونه می‌تواند این همه خشونت را در خود جا دهد و ابزاری توجیهی برای کشتن و قتل­عام غیرمسلمانانِ سراسر دنیا باشد. به واسطۀ جهاد، یعنی به فرمان الله، بود که مسلمانان‌ توانستند قلمروهای گسترده‌­ای  را از مصر گرفته تا هند را به تصرف خود درآورند. 

جامعه مسیحیان و مسلمانان هر یک همواره مدعی­اند که کتابِ آن‌ها کتاب آسمانی‌ و کلام خداوند است با کمی تامل و دقت در متونِ دو کتاب می‌توان به اختلافات بنیادین میان آن دو پی برد و در واقع این دو کتاب، با این همه تفاوت، نمی‌تواند کلام یک خدا باشد. اکنون با کنار گذاشتن ترس و تعصب می­توان این دو کتاب را از منظر جهاد و خشونت با هم مقایسه کرد. 

 آفرینش انسان و رستگاریِ او

  1. کتاب مقدس

در کتاب‌ مقدس از ابتدای پیدایش تا مکاشفه سخن از خلقتِ انسان توسط خدای خالقی­ست که انسان را به شباهتِ خود آفرید. انسان اما سرکشیِ کرد. پس میان انسان و خداوند جدایی و قهر افتاد.  خداوند بنا به عشقی که به انسان داشت عاشقانه در پی آشتی با او بود. عیسی مسیح معنا و تجسم عشق خداوند به انسان است. او مصلوب شد تا بار گناهان را بر دوش کشد، خود را قربانی کرد تا راه رستگاری را برای انسان­ها هموار کند. و گفت که تنها راه نجات، ایمان به مسیح خداوند است. او خود به سوم­روز از مردگان برخواست.

  1. قرآن

پیدایش در قرآن چگونه است؟ خدا انسان را خلق کرد و انسان گناه کرد اما گناه ذات انسان را تغییر نداد و انسان با انجام کار خوب یا بدِ خود به بهشت یا جهنم می‌رود. الله انبیاء را فرستاده تا مردم را ارشاد کند و با ایمان به  الله و قرآن و محمد اگر الله بخواهد ما بخشیده می‌شویم.

 اکنون مفاهیم حهاد در اسلام و خبر خوش در مسیحیت را مورد بررسی قرار می­دهیم. در قرآن ۱۴۶ آیه در مورد جهاد در راه خدا داریم که من فقط به چند نمونه از آن اشاره می‌کنم. در سوره بقره آیه۱۹۱-۱۹۳می‌گوید: 

«هر کجا مشرکان را یافتید به قتل رسانید و آنان را از همان وطن که شما را آواره کردند برانید، و فتنه‌گری (آنان) سخت‌تر و فسادش بیشتر از جنگ و کشتار است، و در مسجد الحرام با آنها جنگ مکنید مگر آنکه پیشدستی کنند، در این صورت رواست که در حرم آنها را به قتل برسانید، چنین است کیفر کافران.» 

همچنین در آیه ۲۱۶ همان سوره می‌گوید:

«حکم جهاد بر شما مقرّر گردید و حال آنکه بر شما ناگوار و مکروه است، لکن چه بسیار شود که چیزی را مکروه شمارید ولی به حقیقت خیر و صلاح شما در آن بوده، و چه بسیار شود چیزی را دوست دارید و در واقع شرّ و فساد شما در آن است، و خدا داناست و شما نادانید.» 

هرچند در سوره‌های مکی، یعنی سوره­هایِ پیش از به قدرت رسیدن محمد و پیروانش، دعوت به جهاد ملایم‌تر و حکم به جهاد مباح بود. اما در سوره‌های مدنی، یعنی سوره­هایِ پس از قدرت گرفتنِ محمد، به وضوح می‌توان دید که جهاد امری واجب برای گسترش اسلام در سرتاسر دنیا شد. چنانچه در سوره توبه که از آخرین سوره­های قرآن است در آیه ۵ می‌گوید:

 

پس چون ماههای حرام درگذشت آن‌گاه مشرکان را هر جا یابید به قتل برسانید و آنها را دستگیر و محاصره کنید و هر سو در کمین آنها باشید، چنانچه توبه کرده و نماز به پا داشتند و زکات دادند پس از آنها دست بدارید، که خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است.

 

  در همان سوره، آیۀ ۵۱ با تاکید بیشتری می‌گوید:

 ای اهل ایمان، یهود و نصاری را به دوستی مگیرید، آنان بعضی دوستدار بعضی دیگرند، و هر که از شما مؤمنان با آنها دوستی کند به حقیقت از آنها خواهد بود همانا خدا ستمکاران را هدایت نخواهد نمود.»

 

 این آیه مهم­ترین آیه دربارۀ جهاد و تا امروز توجیه اعمالِ خشونت در دست مسلمانانِ بنیادگرایِ جوامع اسلامی است. چرا که صراحتا دستور حمله به تمام نقاط دنیا را به مسلمانان می‌دهد. ممکن است پرسیده شود که در عهدِ عتیق نیز دستور به جنگ داده شده. در مورد این جنگ­ها مسئله جغرافیاست. برای مثال سرزمین کنعان در یک زمان مشخص مورد داوری خدا قرار گرفتند و مجازات شدند. اما در هیچ جای دیگری در کتاب مقدس گفته نشده که بروید و اقوام را در نام خدا با شمشیر بکُشید تا ایمان بیاورند. بلکه گفته شده که بروید و خبرِخوش انجیل را به تمام جهانیان برسانید. 

شخصیت محمد و مسیح 

محمد

محمد که خود بنیان‌گذار اسلام و اسوه‌ی مسلمین است شخصاً در ۲۸جنگ شرکت کرده و فرمانده جنگ و مسؤل تمام ساز و کارهای جنگ‌های صدر اسلام بوده است. در بین جنگ‌هائی که در زمان حیات پیامبر رخ داد تنها دو جنگ احزاب و اُحُد برای دفاع از قلمرو مسلمین اتفاق افتاده. باقیِ جنگ‌ها صرفاَ حمله برای گسترش اسلام در شبه جزیره عربستان و یا مناطق دیگر بوده است. چرا که طبق دستور اسلام غیرمسلمانان کافر هستند و باید کشته شوند و اموال و زنان آنها به تصرف اسلام درآید. پس یا باید اسلام می­آوردند، یا کشته می­شدند و یا جزیه و خراج می‌دادند. به گواهِ تاریخی که مسلمانان خود نگاشته­اند، در آغاز رسالت محمد ۵۵ درصد مردم یثرب یهودی بودند اما تا زمان خلافت عمر و آغاز خلافت علی هیچ یهودی در یثرب نمانده بود. یهودیان در جنگ‌هائی مانند بنی قریظه کشته شدند و یا در جنگ‌هایی مانند بنی نضیر از شهر بیرون رانده شدند و اموال آنان توسط مسلمانان غارت شد.

مسیح

اما مسیح که خدای مصور بود و برای نجات فرزندان گمشده خداوند بار گناهانشان را به دوش کشید و مصلوب شد و سپس از مردگان به اراده خداوند برخواست، تمامی کتاب تورات را در دو حکم خلاصه کرد: 

 

محبت به خدا و محبت به همسایه

او تحولی بنیادین در نگاه انسان به انسان پدید آورد. دیگر بنی­اسرائیل، تنها قوم برگزیدۀ یهوه و برتر از سایر اقوام نبود. مسیح اما همواره به مردم می­آموخت که: هیچ قومی بر دیگری برتری ندارد.

مسیح هیچ‌گاه کسی را به جنگ دعوت نکرد و خود نیز در هیچ جنگی شرکت نکرد. بلکه بر عکس همواره پیروان و شاگردان را به گذشت و محبت و بخشش دعوت می‌کرد. مسیح در انجیل متی می‌گوید:

شنیده‌اید که گفته‌اند: قصاصِ چشم، چشم است، و قصاصِ دندان، دندان؛ * امّا من به شما می گویم: با شخصِ شریر مقابله نکنید. اگر کسی به گونۀ راست شما سیلی زد، گونۀ چپتان را هم به طرف او برگردانید. * و اگر کسی خواست با شما دعوا کند و قبایتان را از شما بگیرد، پیراهن‌تان را هم به او بدهید. * اگر کسی خواست شما را به زور یک فرسخ با خود ببرد، شما دو فرسخ با او بروید. * به کسی که از شما اِعانه می خواهد، کمکش کنید، و از کسی که از شما قرض می‌خواهد، رو نگردانید. (۴) 

مقایسه و سخن پایانی

در احادیث معتبر منابع اسلامی نمونه‌های بسیاری وجود دارد مبنی بر کشتن و ترور مخالفین اسلام. 
 ابن اسحاق در کتابش ترور ابن اشرف را اولین ترور معرفی میکند. ابن اشرف شاعری بود که علیه محمد شعر گفته بود. پس محمد از پیروانش پرسید:«چه کسی مرا از شر او خلاص می‌کند؟» یاران پیامبر مرد شاعر را با دروغ و نیرنگ از خانه خود بیرون آورده و با نیزه او را به قتل رسانیدند و با خوشحالی نزد پیامبر آمدند و خبر کشتن او را به محمد دادند و پیامبر آن­ها را پاداش داد و گفت که اسلام را یاری داده­اند. اسما بنت مروان زن شاعر دیگری را که او نیز علیه محمد شعر گفته بود نیز شبانه و در حین شیر دادن به فرزندِ خردسالش به قتل رساندند و وقتی نزد پیامبر آمد و خبرِ کشتن او را به محمد داد، محمد گفت :«خدا و رسولش را یاری کردی». این روایت را محمد حسنین هیکل اسلام‌شناس مصری، در کتاب زندگی محمد، در زمرۀ افتخارات اسلام می­آورد؛ با این استدلال که پس از این قتل تمام قبیلۀ همسرِ او به اسلام گرویدند. در کتاب صحیح بخاری روایتی از محمد داریم که گفته «بهشت زیر سایه شمشیر است.» و نیز در صحیح بخاری روایت شده که علی چند نفر از خداناباوران را به آتش کشیده و وقتی خبر به ابن عباس رسیده گفته که «اگر من بودم آن‌ها را نمی‌سوزاندم چرا که این عذاب الله است بلکه من طبقِ دستورِ محمد آن‌ها را به قتل می‌رساندم.»  

محمد در حدیث بخاری به وضوح و روشنی گفته است:«هرکسی از اسلام خارج شود او را بکشید.» 
امروزه هم شاهد اجرای این قوانین در کشورهای اسلامی هستیم. توهین به مقدسات یا پیامبر مجازات مرگ دارد حتا اگر توبه کند باز هم مجازاتش مرگ است اما شاید که با توبه عذاب الیم الله در انتظارش نباشد. در برخی روایات و احادیث نبوی نیز کشتن کافر و ملحد نیز خود حُسن و زیبایی ویژه‌ای دارد چنانچه از پیامبر نقل شده نه کافر و نه کسی که کافر را بکشد، هیچ­یک به جهنم نمی‌روند. در این حدیث امتیازی برای هر دویِ آن‌ها وجود دارد. و در واقع ضمانتِ نجاتِ شخص گناهکار قتل او است. قتل او تضمینِ نجات و رستگاری­اش است!   

با توجه به آیات و شواهد تاریخی در هر دو کتاب می‌توان به وضوح دریافت که در مسیحیت هیچ جبر و یا اجباری برای غیر ایمانداران وجود ندارد. بشارت کلام خدا و دادن خبرِخوشِ رهایی که وظیفۀ اصلی ایمانداران است مانند یک هدیه است که با پذیرفتن آن می‌توان به  زندگی جاودان رسید و با نپذیرفتنش جانِ کسی در معرض تهدید نخواهد بود. اما در اسلام با توجه به شواهدِ تاریخی در منابع معتبر اسلامی می‌بینیم که اسلام دینی است که با شمشیر گسترش یافت و از همان ابتدا دستورِ جنگ و جهاد در قرآن که کلام‌الله است بر مسلمانان واجب شد. حتی دستورِ کشتن هر کسی که اسلام را نپذیرد نیز برای اشاعه‌ی دین اسلام واجب شد. اگر کسی به هر دلیلی از اسلام خارج شود نیز مرتد است و حکم او مرگ است. 

 

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)