در روزهای گذشته «افشاگری»های فردی در توییتر درباره‌ی شیوه‌ی دستگیری فعالان سیاسی با هویت مستعار با استفاده از ارسال «کیک شکلاتی» برای آنها، سر و صدای زیادی به پا کرد. همچون نمونه‌های پیشین این بار هم انبوه کاربران ایرانی این موضوع را سوژه‌ی لودگی‌های خود قرار دادند. البته این اقدام بیش از همه توسط حامیان رژیم (طیف اصول‌گرا) انجام شد. آنها این موضوع را بهانه‌ای برای تحقیر اپوزیسون قرار دادند. قاطبه‌ی لودگی‌هایشان حول این مفهوم بود: فریب خوردن از یک غربیه با شنیدن پیشنهاد ارسال کیک شکلاتی!

برای چنین افرادی که ذهنشان از داستان روباه و زاغ کتاب فارسی سوم دبستان فراتر نرفته، باید هم تفاوتی میان ترفندهای به دام انداختن و مطیع سازی دیگران وجود نداشته باشد. اما فرق است میان «تطمیع»، «تهدید» و «تزویر»؛ یا به قول علی شریعتی «مثلث قدرت» که عبارتست از «زر»، «زور» و «تزویر».

ساده لوحانه است اگر تصور کنیم فردی در مواجهه با پیشنهاد کیک شکلاتی از طرف یک غریبه، فریب بخورد. تصور این افراد «خود-با ذکاوت پندار» از چنین رخدادی احتمالن این گونه است که غریبه‌ای از راه نرسیده به فرد مورد نظرش این را گفته: “عجقم دالم واست کیک شکلاتی درست می‌کنم. آدرستو بگو نباتم” یا “خوشگله آدرستو می‌دی واست کیک شکلاتی بفرستم؟”.

باید دانست که ارائه‌ی پیشنهاد وسوسه‌انگیز به فردی ناشناش، نامش «تطمیع» است. بی‌شک حتا احمق‌ترین افراد هم در این روزگار نه با کیک شکلاتی به طمع می‌افتند و نه حتا با آن برای تطمیع دیگری اقدام می‌کنند. تطمیع در این روزگار در نمونه‌های زیر تجلی پیدا می‌کند: “داداش من نمونه کارهات رو دیدم. یه فرصت برای همکاری هست که دستمزد خوبی هم داره اگه خواستی با شماره‌ی من تماس بگیر.”

اما آن چه که باعث شد تا انبوه کاربران با شنیدن داستان «کیک شکلاتی» به لودگی و یا مهمل سرایی بیافتند، ناتوانی در عدم درک تفاوت میان ترفندهای تطمیع و تزویر است. تزویر به طور خلاصه یعنی نزدیک شدن با مکر و حیله به فرد مورد نظر و در چنین مواردی یعنی برقراری ارتباط با سوژه، ایجاد صمیمت، اعتماد و در نهایت سوق دادن رابطه به سمت دوستی برای به دام انداختن او. پایان بخش چنین فرایندی اتفاقن مشابه همین داستان مورد نظر (یعنی ارسال کیک)، بی‌اهمیت‌ترین بخش آن است. در این مرحله، نیازی به «بهانه‌ای شگرف» برای گرفتن اطلاعات از یک دوست نیست. حالا دیگر بهانه‌ها می‌توانند چیزهای ساده‌ای مثل ارسال یک آهنگ، فرستادن هدیه‌ی تولد و یا رفتن به سینما باشند؛ یعنی همان پیش پا افتاده‌ترین اموری که سوژه حتا به ذهنش هم خطور نمی‌کند که این یک تله برای به دام انداختنش است.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)